Gesplitst – Neal Shusterman

0
14

Omslag Gesplitst

Abortus is een heet hangijzer in Amerika, maar in de toekomstvisie van Gesplitst hebben ze daar een oplossing voor gevonden: de Wet op het Leven is aangenomen. Met deze wet is ook gelijk het tekort aan orgaandonoren verdwenen, want abortus wordt geruild voor splitsen. Elk kind tussen de dertien en de achttien jaar kan door zijn ouders of voogden worden opgegeven om gesplitst te worden. Dit houdt in dat elk kind – ook als het ongewenst is – tot zijn dertiende kan leven als heel persoon, maar in de jaren erna lichamelijk volledig uit elkaar getrokken kan worden. Het idee is dat de gesplitste kinderen wel blijven leven – namelijk met al hun stukjes in de verschillende ontvangers.

Maar veel kinderen die gesplitst worden geloven daar niet in. Connor, een jongen die door zijn ouders voor splitsing is opgegeven omdat hij onhandelbaar was, is niet van plan om zijn leven zonder slag of stoot op te geven. En ook Risa, een meisje dat door de Staat is opgevoed, legt zich er niet bij neer dat ze gesplitst wordt, enkel wegens bezuinigingen. En dan is er nog Lev, het tiende kind van zeer gelovige ouders dat volgens zijn religie voorbestemd is gesplitst te worden. Hij ziet het dan ook als een eer om zijn lichaam te mogen doneren als zogeheten ‘tiender’. De combinatie van dit drietal is explosief en zorgt dan ook voor een bizarre vlucht, die geestelijke sporen achterlaat. Weten ze hun boemannen wel tot hun achttiende van hun lijf te houden, zodat ze lichamelijk één geheel mogen blijven?

Vreselijke dystopie
Wat gelijk opvalt bij het lezen van de samenvatting is dat de wereld van Gesplitst zeer onaantrekkelijk is voor vele tieners en natuurlijk hun ouders. Want als je na een grote ruzie je kind in een opwelling opgeeft om gesplitst te worden, zul je voortaan zonder het kind moeten leven: een opdracht tot splitsing is namelijk onherroepelijk.

Hoewel ik het persoonlijk ongeloofwaardig vind dat een staat zo’n wet door weet te voeren met vrij weinig weerstand, geloofde ik het in het verhaal zelf wel. Het splitsen is zo geïntegreerd in de samenleving, overal zo aanwezig, dat het vergelijkbaar is met protheses. Met als enige verschil dat voor de gesplitste onderdelen een kind uit elkaar getrokken moet worden. Maar niemand weet officieel wie zijn donor is, waardoor het toch een ver-van-mijn-bed-show wordt. Wie zegt dat in een nog veel meer geïndividualiseerde toekomst de mens niet zo ongevoelig is dat zelfs bij het verdwijnen van een buurjongen er niet moeilijk gedaan wordt?

Spanning en keuzes
Gesplitst dendert door in een rap tempo en diverse keuzes zorgen voor flinke omslagpunten in het verhaal. De keuze van Connor om van huis weg te lopen – voordat de jeugdpolitie hem komt halen – is een beslissing die alles in gang zet. Zijn impulsieve daden zorgen ervoor dat ook Risa en Lev mee worden gezogen in de vlucht, al dan niet gewild. Connor is een ongeleid projectiel en hij handelt dan ook voor hij nadenkt, maar hij bepaalt slechts een klein deel van de gebeurtenissen. Want ook Risa en Lev hebben hun eigen wensen, angsten, geheimen en handelingen. En ze zijn niet allemaal even eerbaar.

En die combinatie is wat Gesplitst tot een pageturner maakt. Want drie jongeren op de vlucht in een wereld die vindt dat ze moeten sterven, is al spannend. Maar drie jongeren, waarvan er eentje juist gevonden wil worden, op de vlucht is nog gevaarlijker. Want wanneer zullen ze gevonden worden? Al na zes uur? Met een paar dagen? Of weten ze het uit te zingen tot ze de veilige leeftijd van achttien bereikt hebben (en dan nog hooguit naar de gevangenis gestuurd kunnen worden)?

Want voor een zakenman is het wel erg makkelijk om zijn gebroken arm te laten vervangen door de gezonde arm van Connor. En Risa weet een leuk deuntje te spelen op de piano, dus misschien kan het spiergeheugen voor een  applaus zorgen als een rijke huisvrouw zich een nieuw paar handen aanmeet. En Levs mooie kijkers zullen vast ook erg in trek zijn…

En ook al kunnen ze misschien wat mensen écht helpen – mensen die anders sterven wegens hart of niervallen of andere zware ziektes – toch hoop je dat ze het overleven. Want om ze dood te zien gaan is al erg, maar om te weten dat er met zoveel lichaamsdelen zo onzorgvuldig wordt omgesprongen maakt het helemaal erg.

Geweldige dystopie
Gesplitst is een geweldige dystopie. Het zet vraagtekens bij de onverschilligheid van de mens en bij de snelheid van het aannemen van nieuwe technieken, hoe immoreel ook. De karakters zijn allemaal goed uitgewerkt, waardoor je echt het idee hebt dat er mensenlevens op het spel staan. Het leven van tieners, kinderen nog die amper geleefd hebben. Doordat dit ook nog eens door de samenleving wordt geaccepteerd en zelfs – in de vorm van tienders van gelovigen en bezuinigingen door de Staat – wordt aangemoedigd, wordt Gesplitst helemaal zware kost. Het is dan ook geen luxe dat er veel humor door het verhaal zit verweven. Al met al is Gesplitst echt een aanrader. Zowel om het spannende verhaal als om de vragen die het oproept.




Gesplitst

Neal Shusterman | Lemniscaat | 2007
Originele titel: Unwind

De Tweede Burgeroorlog in de Verenigde Staten is uitgevochten rond het abortusvraagstuk. De oplossing die is gevonden, heeft geleid tot uitstel van executie: ieder ongewenst kind wordt opgenomen en opgevoed door de Staat – maar iedere jongere tussen de dertien en achttien kan door de Staat of door zijn ouders worden opgegeven om ‘gesplitst’ te worden: ze worden gebruikt als donor voor mensen die een nieuw orgaan of ledemaat nodig hebben. Geen stukje gaat verloren.

Er zijn drie groepen ‘splitsers’: de onhandelbare jongeren, zoals Connor, wiens ouders het niet langer met hem zien zitten. De kinderen van de Staat die niet getalenteerd genoeg zijn om door te mogen leven, zoals Risa. En degenen als Lev: het tiende kind van zeer gelovige ouders dat volgens zijn religie voorbestemd is gesplitst te worden.

De paden van Connor, Risa en Lec kruisen elkaar. Is het waar dat een groep splitsers in de illegaliteit is beland? Valt er te ontsnappen aan hun lot?

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here