De beer en de nachtegaal – Katherine Arden

0
293

Wanneer een meisje magische krachten begint te ontwikkelen in de Russisch-orthodoxe wereld, ziet zij zich gevangen tussen volkssprookjes en realiteit. In De beer en de nachtegaal heeft Katherine Arden Russische vertellingen verwerkt in een uitvoerig coming-of-age-verhaal. Het boek poogt daarmee een realistisch sprookje voor volwassenen neer te zetten. De verweving van Russische geschiedenis is hierin een essentieel onderdeel. Is deze combinatie ook een succesformule voor een mooi boek?

Vasja wordt onder bijzondere omstandigheden geboren. De dood van haar moeder zorgt ervoor dat ze ongetemder opgroeit dan haar broers en zus. Als dochter van een groot landheer in het noorden van Rusland, heeft ze de vrijheid om de bossen en landerijen om haar heen te ontdekken. Dit verandert wanneer ze een nieuwe stiefmoeder krijgt, die haar de Russische-orthodoxe waarden wil opleggen zodat ze als net meisje uitgehuwelijkt kan worden. Terwijl het land steeds meer in de ban raakt van de slechte invloeden van de mythische ‘Beer’, worstelt Vasja met het luisteren naar haar familie of het naleven van haar wildere natuur.

Raamvertelling

De beer en de nachtegaal heeft de vorm van een raamvertelling. Er worden heel wat personages gevolgd die allemaal in verbinding staan met hoofdpersoon Vasja. Het verhaal start voor de geboorte van Vasja. Dit zorgt voor een goede opbouw van de setting van het verhaal. De sfeer van het Rusland uit de Middeleeuwen worden zo meteen goed omschreven. Er is een historische inslag met natuurlijk Tsaren, maar ook de dreiging van de Mongolen. Ook de begindagen van de Russisch-Orthodoxe kerk hebben een centrale rol in de verhaallijn.

Door de verschillende perspectieven zijn al deze elementen goed uitgewerkt en makkelijk te volgen. De diversiteit van de karakters zorgt daarnaast voor een unieke leeservaring. Arden is een verteller in de dop en weet zich goed in te leven in de verschillende karakters en de motieven voor de handelingen die zij uitvoeren. Zij houden gezamenlijk de mysterie rondom het meisje Vasja in stand. Haar perspectief komt namelijk in mindere mate naar voren in het boek. Daardoor is haar verbinding met de Russische folklore raadselachtig genoeg om de nieuwsgierigheid in stand te houden, terwijl je door de overige perspectieven genoeg weet om de verhaallijn te volgen.

Verhaallijn

De verhaallijn heeft een aantal zeer interessante ontwikkelingen. Niet alleen is de plot anders dan dat je het gehele boek zou zien. Ook de verweving van sprookje met realiteit is subtiel maar doortastend gedaan. Zo is de belevingswereld van de personages meteen herkenbaar en zijn alle folkloristische elementen makkelijk te accepteren. Arden laat zien veel kennis te hebben van de tijd waarin het verhaal zich afspeelt, maar ook subtiliteit onder de knie te hebben. Ze weet hoe personages zich individueel realistisch gedragen doordat ze hun eigen verleden meedragen, maar weet ook fictieve wezens een geheel eigen cultuur mee te geven. Dit maakt het gehele boek een verwonderend spektakel dat je aandacht niet los kan laten. Dat komt ook door de schrijfstijl die ze hanteert. Het boek is laagdrempelig geschreven, maar heeft desondanks een verfijnde manier van verwoording. Door ook de mythische wezens een eigen manier van spreken mee te geven, zorgt Arden ervoor dat de sfeer van het sprookje in haar taal zijn oorsprong vindt.

Minpunten

De Russische setting heeft een onoverkomelijk nadeel: de namen van de personages. Elk personage heeft een Russische naam met een Russische uitgang en vorm die in diverse contexten worden uitgesproken. Elke naam heeft ook een roepnaamversie, die vaker aangehouden wordt dan de originele naam. Echter deze twee vormen verschillen zoveel van elkaar dat niet altijd duidelijk is wie er nou bedoeld wordt. Dit werkt af en toe verwarrend. Het is dus zaak om je aandacht goed bij het boek te houden tijdens het lezen.

Daarnaast zorgt de ondergeschikte rol van Vasja haar perspectief ervoor dat er vaak al zaken duidelijk zijn voor de lezer, voordat ze duidelijk zijn voor Vasja. De connectie met haar als personage komt meer voort uit de connectie van andere personages met haar dan dat het door haar opgeroepen wordt vanuit de dingen die ze denkt. Het is erg duidelijk dat Vasja nog een meisje is en de meer ingewikkelde denkpatronen die je bij een volwassen personage vindt, zie je dan ook niet bij haar perspectief terug. Haar kinderlijkheid wordt hierin gewaarborgd, maar als lezer had je een wat meer doortastende blik af en toe wel gewenst.

Conclusie

De beer en de nachtegaal  is het eerste deel in De Winternacht-serie. Het boek heeft een gesloten einde en is daarom ook als individueel sprookje goed te lezen. Het boek is onverwacht, heeft een fijnzinnige verweving van sprookje met realiteit en heeft een originele vorm door de raamvertellingstructuur die het hanteert. Daarmee is het boek echt een sprookje voor volwassenen geworden. Het boek had nog eens zolang mogen zijn, zo mooi is het geschreven. Arden wist mijn aandacht snel te grijpen en met de plot te verrassen. Ze wordt daarmee ook met recht vergeleken met Naomi Novik.

RECENSIEOVERZICHT
Eindwaardering:
Vorig artikelMaak je eigen Star Wars kerstverlichting!
Volgend artikelReis door fantasywerelden #3: Midkemia
Al vanaf kleins af aan is Freya verslaafd aan het fantasy genre. Haar favoriete boeken zijn Ontworteld, A Court of Thorns and Roses, de Throne of Glass-serie en de Reiziger. Met veel passie deelt ze haar liefde voor het genre met jullie.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here