Daar zijn we weer, met een kijkje terug naar de sciencefictionreeksen van vroeger. Wie waren er verantwoordelijk voor en wat er gebeurde er mee? De afgelopen twee edities keken we naar Born SF en naar Gradivus SF/Scala SF, dit keer gaan we verder met een uitgeverij die nog steeds bestaat: Elmar!
Elmar SF (1978-1983)
De SF-reeks van uitgeverij Elmar kende een niet al te lange looptijd. In de vijf jaar dat het bedrijf titels uitbracht kwamen ze tot 27 uitgaven. De SF-reeks stond onder redactie van Simon Joukes (1939-2010), zelf groot SF fan en actief bij het ontstaan van de vereniging SFan in Antwerpen in 1970. Hij werkte mee aan verschillende conventies (zo zorgde hij ervoor dat de voormalige SFancons in 1973 werden hernoemd tot Beneluxcons) en hij maakte daarnaast zijn eigen fanzine ‘Muigheal’ (viertalig!) waarvan 4 nummers verschenen tussen 1972 en 1974. Later werd hij ook redacteur van ‘SF Magazine’ en nam hij die ervaring mee voor zijn werk bij uitgeverij Elmar.
Qua auteurs en titels bevatte de Elmar SF reeks zowel verhalen van opkomende schrijvers als Joe Haldeman en Orson Scott Card als oudere schrijvers als E.C. Tubb en Marion Zimmer Bradley. Die laatste twee werden door Elmar SF voor het eerst in Nederland uitgegeven. Maar ook bekende namen als Ben Bova, Robert A. Heinlein en Frank Herbert werden in de reeks opgenomen. Een complete lijst van de Elmar SF reeks vind je o.a. op Wikipedia.
De omslagen werden gemaakt door een heel scala aan ontwerpers en illustrators. Een van de covers van Elmar SF (hierboven geheel rechts, de omslag van Marion Bradley Zimmers Darkover: Wereld van Waanzin) was gemaakt door de ons welbekende Tais Teng. Vertalingen werden veelal gedaan door Bob van Laerhoven, zelf ook schrijver van onder andere sciencefictionveerhalen als Kip en vel (1973) en De kokons van de nacht (1977). Na een veelbelovende start van de reeks met vier tot zes titels per jaar, liep de productie in 1983 terug en de reeks werd gestaakt bij nummer 27. De reeks liep niet echt, omdat hij te laat op de markt kwam om nog van de hausse in het genre te profiteren.
Uitgeverij Elmar
Uitgeverij Elmar is de eerste in deze reeks die nog steeds bestaat, dus het is interessant om eens te bekijken wat zij nu uitbrengen. Uitgeverij Elmar begon in 1961 als grossier, die op kleine schaal ook boeken uitgaf. Ze richtte zich voornamelijk op boeken over reizen, vervoer, lifestyle en natuur (met dus een uitstapje naar SF onder hun imprint). In 2002 werden ze als uitgeverij opgekocht door boekhandelsketen De Slegte, maar in 2010 werd een faillissement uitgesproken. De curator wilde de gehele voorraad boeken voor ramsjprijzen verkopen om de schuldeisers tevreden te stellen, maar daar staken de auteurs een stokje voor.
Samen met enkele oud-medewerkers werd een doorstart gemaakt en werd een duidelijkere focus gelegd op het reissegment met campergidsen, wandelgidsen, fietsgidsen en dergelijke. Vlak voor de overname van De Slegte werd er overigens door de uitgeverij ook een van de eerste online reisbureau’s van Nederland opgericht: ElmarReizen. Deze werd niet mee verkocht en ging later over in de website van Vakantie Discounter.
Terugblikkend lijkt een nieuwe uitstap naar sciencefiction er bij Uitgeverij Elmar niet meer in te zitten en zullen we het moeten doen met de 27 paperbacks die ze in hun Elmar SF reeks hebben uitgebracht.
ik vind dat vroeger beter SF geschreven werd dan nu en meer ook nu is het meer fantasy.
Ik heb Droomslang van Vonda Mcintyre ergens in de jaren 80 bij de Slegte gekocht. Zij had van StarTrek Wraak van Kahn een echt goede roman gemaakt dus wilde ik meer van haar lezen. Droomslang is 1 van mijn favoriete boeken geworden. Ondanks de belachelijke seksistische cover die werkelijk nergens op slaat. In het hele verhaal is niemand zo stom om naakt in een heet geblakerde wereld te liggen … om nog niet te spreken over de wapens en een dodelijk uitziende slang. De illustrator heeft duidelijk het boek niet gelezen.