Afgelopen april verscheen bij Iceberg Books het nieuwe boek van Adrian Tchaikovsky, getiteld Grauw. Omdat ik Het Ras van Weleer van Tchaikovsky met veel plezier had gelezen, wilde ik ook graag in dit nieuwe verhaal duiken. De auteur in kwestie hoort bij de absolute wereldtop, de cover zag er prachtig uit en de flaptekst klonk als muziek in mijn oren. Mijn leeservaring was echter wisselend, zoals je zult lezen in de recensie.
Het verhaal
De mens is door zijn allesverslindende zucht naar grondstoffen de aarde af gejaagd en reist door de ruimte om planeten en manen te strippen van hun grondstoffen. De mensheid is ondertussen onderverdeeld tussen grote commerciële concerns. Een mensenleven is er niet meer om te leven, maar om in dienst te staan van deze organisaties. Een van de ruimteschepen, de Garveneer, komt bij een pikzwarte maan die ontzettend veel radiosignalen uitzend. De grote maan draait in het verre sterrenstelsel Prospector413 en wordt Grauw genoemd door zijn grauwe atmosfeer. De maan heeft een hoge zwaartekracht en is een zuurstofloze omgeving, waardoor het dodelijk is voor de mens. Maar het is rijk aan grondstoffen, dus het concern van de Garveneer begint met het zenden van drones om de maan in kaart te brengen.
Juna Ceelander en haar team ontdekken dan dat er leven is op Grauw. Zij willen dit graag onderzoeken, maar het concern is alleen maar bezig met de exploitatie van grondstoffen tegen zo laag mogelijke kosten. Zij willen alleen maar weten wanneer de planeet leeg gestript kan worden, of er nou leven is of niet. Maar nog voor Juna en haar team echt bezig zijn met het halen van grondstoffen wordt de Garveneer geraakt door een stuk puin en wordt de helft van haar team gedood. Juna wordt samen met haar collega Mai in een soort maanlander de ruimte in geslingerd, waardoor ze noodgedwongen moeten landen op Grauw. Door de atmosfeer dringt geen licht, waardoor de planeet in een soort eeuwige donker is gehuld. Vanaf dat moment begint hun reis door deze brute planeet en zijn flora en fauna. Dwars door het land, de zee en soms door de lucht moeten ze reizen om redding te vinden van een planeet met inwoners die zo vreemd zijn en zo anders communiceren dat wederzijds begrip onmogelijk is.
Traag
Een claustrofobisch verhaal over overleven en een eerste contact met een nieuw buitenaards ras, dat zijn supertoffe thema’s waar een auteur gigantisch veel kanten mee op kan. En de setting die Adrian Tchaikovsky neer heeft gepend is ontzettend interessant. De buitenaardse wezens en ook de flora & fauna van Grauw zijn echt goed uitgewerkt. Wat dit boek helaas tegenwerkt is de vaart van het verhaal. Dat komt grotendeels door de personages die we volgen. Juna is het hoofdpersonage, en we volgen alles vanuit haar gedachten. Zij heeft echter om de haverklap interne monologen, die helaas zo lang en uitgebreid zijn, dat het verhaal zelf maar niet wil vorderen. Ook zitten deze monologen, de verdere dialogen met andere personages en de omgevingsschetsen vol theoretische termen uit de natuur- en wiskunde. Dat is niet vreemd voor een sciencefiction verhaal natuurlijk, maar als er zoveel gestrooid wordt met niet alledaagse taal, de monologen ontzettend lang en uitgebreid zijn en de dialogen tussen personages weinig doen om het verhaal voort te drijven, heeft dat uiteindelijk effect op de leeservaring.
Het boek leest door dit alles helaas vrij traag. Het duurt vaak lang voordat er weer iets spannend gebeurt. En dat is jammer, want áls er wat spanning in het veerhaal komt, is dat dan wel ook echt spannend. De personages bevinden zich op een planeet zonder licht, dat alleen al geeft een aardig spannende sfeer. Maar het is net te weinig om de aandacht er echt bij te houden. Dit is echt een gemis want de auteur heeft echt wel een mooie setting neergezet om het verhaal in te laten afspelen.
Maar om met een positieve noot te eindigen: het boek zit ook vol met hoofdstukken waarin je kijkt vanuit het gezichtspunt van de buitenaardse wezens. Deze hoofdstukken zorgen ervoor dat alle minder fijne leeservaringen weer een beetje rechtgetrokken worden. Deze scènes zijn zo meeslepend en intrigerend dat deze juist weer heel vlot lezen. De wezens die via radiosignalen communiceren zijn goed uitgedacht en juist het sterkste punt van dit boek.
Conclusie
Door het matige karakterwerk en de vele monologen is het vooral doorploeteren. De momenten met de buitenaardse wezens zijn dan een welkome afleiding en trekken het geheel omhoog, waardoor Grauw uiteindelijk geen negatieve leeservaring was. In de hoofdstukken uit het gezichtspunt van de buitenaardse wezens, de ‘Grauwers’, laat Adrian Tchaikovsky zijn ware aard als meesterverteller zien. Moeiteloos weet hij je als lezer te boeien in deze hoofdstukken. Maar als je daar dan doorheen bent en weer bij Juna en Mai komt dan val je toch weer terug in dat kleine kabbelende beekje dat het verhaal voortduwt. En dat terwijl de personages zo snel mogelijk moeten zien te ontsnappen, dat zou veel spannender en urgenter moeten zijn!
