Fact of Fantasy: Technologie in The Lord of the Rings

0
53

Sommige mensen hebben de mazzel dat ze mogen afstuderen op fantasy. Ik ben zo iemand. Ik ben Tim Lommerse en zit momenteel in mijn tweede jaar van de research master Literatuur aan de Vrije Universiteit Amsterdam waarin mijn specialisatie fantasy literatuur is. In de loop van mijn eerste jaar begon ik vanuit het concept ‘Fact of Fantasy‘ (nu worldbuilding.nl) te bloggen over mijn onderzoek, omdat het een onderwerp is dat ook bij het grotere publiek buiten de universiteit erg leeft. Voor FantasyWereld zal ik voortaan deze resultaten ook in een column of achtergrond-artikeltje verwerken, om wat meer diepgang te geven aan het fantastische genre.

Veel fantasy romans spelen in een wereld die wat betreft technologische ontwikkeling achter lijkt te lopen bij de onze. Die werelden draaien meestal ook op andere wetten dan onze Aarde (denk bijvoorbeeld aan Game of Thrones waar seizoenen elkaar in volstrekte willekeur op lijken te volgen). Het zijn werelden waar de magie nog niet uit verdwenen is, waarin misschien wel één van de verklaringen ligt waarom dit soort verhalen zo’n grote aantrekkingskracht op mensen hebben: het kunnen ontsnappen naar een wereld waarin social media en mobiele telefoons nog niet bestaan maar waar wel tovenaars en draken leven. Het ontsnappen kortom naar een tijd waarin nog niet alles is weg-gerationaliseerd door wetenschap en technologie, waar verwondering over onverklaarbare dingen nog bestaat en waar je nog in magie en goden kunt geloven.

Die rol van verwondering en onverklaarbaarheid lijkt nu juist overgenomen door technologie en wetenschap. Zoals Science Fiction auteur Arthur Clarke al zei: “Any sufficiently advanced technology is indistinguishable from magic.” Klik hier voor een interview met Terry Pratchett, Ian Stewart en Jack Cohen over hun The Science of Discworld, waarin Cohen dit principe beeldend uitlegt (en kijk onderdaan deze blog voor het volledige interview).

jrrtolkienHet gegeven van technologie en wetenschap in een wereld die draait op magie vind ik een fascinerende. Dit zette mij ertoe aan dit te bestuderen bij dé grote grondlegger van de moderne fantasy: The Lord of the Rings van Tolkien? Tolkien leefde en schreef in een tijd vol verandering. Hij had zelf meegevochten in de Eerste Wereldoorlog en was daar zwaar aangeslagen uit teruggekeerd. Bijna al zijn vrienden waren in die oorlog gestorven, en uit latere brieven van Tolkien kwam naar voren dat hij het vertrouwen in de wereld en de mensheid leek te hebben opgegeven. Een gevoel dat nog versterkt werd toen de dreiging van een nieuwe oorlog opdoemde. Hoe vaak we het kwaad ook bestrijden, er zal altijd een nieuwe heer van het duister opstaan en er zullen altijd mensen zijn die in Orks worden veranderd, schreef hij.

Daarnaast is van Tolkien bekend dat hij een grote voorliefde had voor het Britse platteland, en dat hij zich bij de weergave van de Gouw hierdoor heeft laten inspireren. De Hobbits zijn daarin de Britse soldaten, die tegen hun zin uit hun vaderland worden weggerukt om te vechten in een oorlog in gebieden die zij niet kennen. Maar als Groot Brittannië de Gouw is, dan is het vasteland van Europa waar de oorlog gevoerd werd te linken aan Midden-Aarde. Het lieflijke, onschuldige platteland wordt hiermee tegenover de industriële oorlogszucht geplaatst, iets wat in The Lord of the Rings sterk naar voren komt in de tegenstelling tussen De Gouw en met name Isengard en Mordor.

En dat brengt me bij de rol van technologie binnen de Ring-trilogie. Naarmate de oorlog om de Ring verder ontwikkelt, gaan we namelijk ook steeds meer negatieve gevolgen zien van technologische ontwikkeling. Met name in Isengard, het bolwerk van de verrader Saruman, dat wordt beschreven als een industriestad. Maar ook in het land van alle kwaad Mordor – dat in veel opzichten het de indruk wekt in het stadium ná de industrialisatie te zijn beland – en, zoals zal blijken, zelfs bij de Elven (zij het op een andere manier dan bij Mordor en Isengard). De komende weken zal ik in de vervolgen op deze inleidende blog telkens een ander aspect van mijn onderzoek behandelen, gekoppeld aan een thema waarbinnen ik mijn gegevens interpreteer. Het onderzoek bestaat uit een analyse op tekstniveau van een digitale versie van The Lord of the Rings. De thema’s die ik hier aan koppel zijn onder andere: de onttovering van de Wereld; ecocriticism; en hyper-real religions.

Tot zover. Mocht je de komende tijd een uurtje over hebben, bekijk dan eens onderstaand filmpje. Hierin vind je het volledige college dat Pratchett, Stewart en Cohen gaven over hun The Science of Discworld, waarin de natuurwetten van onze Aarde bekeken worden vanuit het perspectief van de op magie draaiende Discworld. Een mooi voorbeeld van wat fantasy literatuur ons kan leren over onze eigen wereld, wat ik in de komende blogs ook van The Lord of the Rings hoop te kunnen laten zien.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here