Interview met Iris Stobbelaar

0
12

In onze recensie schreven we al dat Stranders een origineel en sterk debuut is dat dankzij Iris Stobbelaars beeldende schrijfstijl leest als een film. En dat is niet zo gek, aangezien de 45-jarige auteur onder andere een opleiding tot regisseuse heeft gevolgd, verschillende toneelvoorstellingen heeft geproduceerd en heeft meegespeeld in de tv-serie Samsam. Maar hoe is Stranders nou eigenlijk ontstaan?

stobbelaar1

irisstobbelaarStranders vertelt het verhaal van de 11-jarige Job die zijn kleine zusje Kaatje zo zat is dat hij wenst dat ze verdwijnt. Als dat vervolgens ook echt gebeurt en Job zelf ook terechtkomt in de wereld waar hij zijn zusje naartoe heeft verwenst, blijkt dat er maar één manier bestaat om weer thuis te komen: hij moet zijn zusje zien te redden. Hoe ben je op het idee voor dit verhaal gekomen? Had je vroeger misschien zelf ook een heel irritant klein zusje of broertje?

Haha, nee. Wel een oudere broer waarmee ik vroeger altijd ruzie had. Daar zal wel het echte kiempje liggen. Het verhaal ontstond toen ik met acteur Niels Brandaan een kindervoorstelling maakte en we naar een verhaallijn zochten om onze ideeën aan op te hangen. We kwamen op: jongen haat zijn zusje, wenst haar weg en zij verdwijnt vervolgens echt. Uiteindelijk hebben we dat idee niet gebruikt voor de voorstelling, maar een jaar later zaten de jongen en zijn zusje nog steeds in mijn hoofd. Ze heetten Job en Kaatje en ik zag de eerste vijf hoofdstukken en de allerlaatste heel duidelijk voor me. Nu, tien jaar later, heet het boek Stranders en kan heel Nederland lezen hoe het afloopt!

De wereld waarin Stranders zich afspeelt is behoorlijk uitgebreid en zit vol monsters en bijzondere figuren. Kun je misschien iets vertellen over hoe je die wereld hebt gecreëerd?

Het klinkt misschien raar, maar ik heb niet het idee dat ik de wereld van Stranders zozeer gecreëerd heb. Ik heb eerder het gevoel dat ik achter de personages aan ben gelopen en hun avonturen en wandelgangen (lees: mijn intuïtie) heb gevolgd en opgeschreven. Het begin en het einde van het verhaal waren zo duidelijk dat het me als het ware vanzelf door de rest van het avontuur leidde. Het verhaal was zelfs zo dwingend, dat het, zodra ik iets ging zitten verzinnen of actief ging zitten bedenken, meteen vastliep. Als ik mijn hersenen dan weer weglegde, de wereld instapte en rondkeek, liep het avontuur meteen weer als een trein. (Dat is overigens een heel ander proces dan wat ik nu meemaak met het boek waaraan ik momenteel schrijf.)

stranders

Maaike Putman is verantwoordelijk voor de prachtige, sfeervolle illustraties in het boek. Hoe is die samenwerking gegaan? En kwamen de illustraties een beetje overeen met hoe je het verhaal zelf voor je zag?

De samenwerking met Maaike is fantastisch verlopen. Vanaf dag één, toen ik haar ontwerp voor de omslag zag, was ik verkocht. Minutenlang heb ik naar Job zitten staren: Daar was hij ineens… De jongen die ik zo goed kende, maar nog nooit in het echt had gezien… Dat was een bizar, opwindend en prachtig moment. Dat doet Maaike: Zij is in staat om een verhaal te vangen in beelden die niet alleen schitterend zijn om naar te kijken, maar die – in mijn geval – ook nog eens naadloos aansluiten op het verhaal met nog een extra schepje erbovenop. Het is alsof ze met mij door de Stranders-wereld heeft gelopen en foto’s heeft genomen, zo dicht benadert ze wat ik voor me zag toen ik het verhaal opschreef. Ik ben haar grootste fan 🙂

Op de website van uitgeverij Ploegsma is te lezen dat je erg van toneelspelen houdt, een opleiding tot regisseuse hebt gedaan en in de tv-serie Samsam hebt gespeeld. Het vertellen van verhalen zit dus vast in je bloed. Wat bracht je erop ook een boek te schrijven?

Toen ik met mijn man naar Los Angeles verhuisde in 2003 had ik tijd het verhaal van Job op te schrijven. Ik was er in eerste instantie van overtuigd dat Stranders een film was en ik begon dus vol opgetogenheid aan het script. Na 30 bladzijden had ik de introductie van een bloedsaaie film op papier staan en kwam ik tot de ontdekking dat ik bovendien druk bezig was het verhaal zelf om zeep te helpen. Toen viel het kwartje en begon ik aan het boek.

Vond je het lastig je verhaal nu voornamelijk met tekst te vertellen, in tegenstelling tot een verhaal vertellen met beelden?

Stiekem denk ik dat tekst altijd mijn grotere kracht is geweest. Ik heb van mijn moeder de liefde voor taal en het vertellen van verhalen meegekregen. Ik ben eindeloos voorgelezen en zag alles haarscherp voor me: van de sprookjes van Grimm tot Alleen op de Wereld en van Noorse mythen en sagen tot aan de avonturen van Niels Holgerson. Stranders voelt voor mij dus ook niet als een tekst, maar als een film die ik tijdens het schrijven bekeek. Het ligt voor mij dus uiteindelijk een stuk dichter bij elkaar dan je zou denken: het verbeelden ‘op de vloer’ en het verbeelden in je hoofd: het schrijven van een boek.

In 2003 ben je met je man naar Los Angeles verhuisd. Heb je er aan gedacht het boek in het Engels te schrijven?

Als mijn woordenschat in het Engels groter zou zijn geweest, had ik dat zeker gedaan! Er wordt inmiddels wel gewerkt aan een vertaling, dus wie weet…

Je hebt veel geschreven met muziek van filmsoundtracks op de achtergrond. Hoe hielp dit bij het schrijven?

Het luisteren naar muziek tijdens het schrijven heb ik overgenomen van mijn man, Roel. Voor mij hielp het om in de sfeer van bepaalde scènes te komen. De muziek joeg me door een vluchtsituatie, vlijde me in het lange, zachte gras na een achtervolging en trok me omlaag naar het verdriet als het allemaal tegenzat en er geen enkele hoop meer leek te zijn voor Job. Het maakte de film die ik voor me zag intenser, scherper en daardoor ‘gemakkelijker’ om op te schrijven.

Je bent getrouwd met Hollywoodregisseur Roel Reiné en bent zelf ook regisseuse. Onlangs werd bekend dat Stranders ook verfilmd gaat worden, maar had je tijdens het schrijven niet ook al een soort film in je hoofd?

Absoluut! En door alle verhalen over Job en zijn belevenissen die ik tijdens het schrijven aan Roel vertelde, kreeg hij de smaak ook te pakken. Onze zoon, Max, is nu 8 en Roel wilde altijd al graag een film maken die onze zoon zou kunnen zien. Roel is een grote fan van Stranders en ik van zijn werk, dus tot dusver zien we de samenwerking allebei helemaal zitten!

De opnames voor de film staan gepland voor 2017. Help je zelf ook mee aan de film?

Ik zal met zeer veel interesse het script lezen en de voorbereidingen volgen, maar ik hoop voornamelijk dat ik tegen die tijd ondergedompeld ben in weer een nieuw boek – wie weet een vervolg op Stranders, zodat ik met een opgewekte afstand naar het proces kan kijken. (Maar als ze tijdens het draaien iemand zoeken om in een monsterpakje te kruipen, dan werp ik mezelf graag in de ring, want dat heb ik altijd al willen doen!)

onwritingHeb je alweer plannen voor nieuwe verhalen? Zo ja, kun je daar misschien al iets over verklappen?

Ik heb zojuist de punt gezet achter de eerste versie van een nieuw boek, maar dat betekent helaas niet dat het af is. Zo geolied en makkelijk als Stranders liep, zo rammelend en vol barsten gaat dit proces. Ik wil er in deze fase dan ook liever nog niets over zeggen, behalve dan dat ik hoop dat het me lukt om de scheuren uit dit verhaal te krijgen. Als me dat lukt kan het wel eens een heel intrigerend verhaal worden! Verder kriebelt Stranders. Een vervolg broeit en zodra ik ontdek hoe het in elkaar zou kunnen zitten, begin ik meteen! Tot die dag loop ik braaf met mijn notitieboekje rond zodat ik dat moment in ieder geval niet mis of weer vergeet!

En ten slotte: heb je misschien nog tips voor beginnende schrijvers?

Vooral doen, doen, doen. Heb je een idee: ga zitten en ga schrijven. Spreek met jezelf een (vast) tijdstip af waarop je gaat zitten werken. Zorg dat je niet gestoord wordt tijdens die uren. Maak af waar je aan begint, al is het nog zo slecht en verschrikkelijk. Kijk waar je terecht komt en probeer ondertussen te ontdekken wat je schrijfstijl is en wat je manier van werken. Blijf trouw aan die ontdekkingen terwijl je inspiratie opdoet door te lezen. Train jezelf om in het ‘echte leven’ om je heen te kijken met veel oog voor detail. Als je het fijn vindt om boeken te lezen over hoe schrijvers schrijven kan ik ‘Over Leven en Schrijven’ sterk aanbevelen van Stephen King (On Writing / Stephen King / 2000). Heel inspirerend en motiverend (en ook nog eens heel smakelijk om te lezen)! Veel succes!

Benieuwd geworden naar de wereld van Stranders? Neem dan ook eens een kijkje in de speciale Stranders Dierentuin

 

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here