Interview met de organisatoren van Edge.Zero

0
60

 Eind mei verscheen er uit het niets een nieuw initiatief voor genreliteratuur in de lage landen: Edge.Zero. Deze wedstrijd is op poten gezet door Peter Kaptein en Mike Jansen  en is bedoeld om de beste, meest ‘edgy’ verhalen van 2015 van Nederlandstalige schrijvers onder de aandacht van een zo groot mogelijk publiek te brengen. Een Nederlandse equivalent van de zo felbegeerde HUGO Award. Wij stelden beide heren enkele vragen om eens wat meer te weten te komen van dit project en wat de toekomstplannen zijn!

interviewedge1

interviewedge1Mike en Peter, jullie zijn beide druk bezig met het schrijven van verhalen in het fantasy/sf/horror genre. Toch hebben jullie nu een nieuw project opgestart: EdgeZero. Om bij het begin te beginnen, hoe lang kennen jullie elkaar?

PK: Sinds 1991. Waarschijnlijk sinds juni / juli 1991.

MJ: Dat klopt wel ongeveer ja.

 

En hoe?

PK: Ik was in 1991 bezig met Ator Mondis, een tijdschrift voor schrijvers, met veel overeenkomende doelstellingen als Edge.Zero heeft (het bereiken van een groter publiek, het geven van een platform aan schrijvers van eigen bodem) en Max Hirschfeld, een gemeenschappelijke kennis, bracht ons in contact met elkaar. Mike en ik hebben toen bijna 2 jaar lang samen Ator Mondis geproduceerd en uitgegeven, tot het blad na een mislukte herstart in 1993 werd opgeheven.

MJ: Dat was CyberDragon overigens, met Michael Del Pino.

 

De website is gedetailleerd en duidelijk in de beloftes en plannen van jullie concept. Hoe lang hebben jullie met het idee rondgelopen?

PK: Mike kwam voor het eerst met een vergelijkbaar idee in 2013, toen we terugkwamen van de uitreiking van Fantastels (een verhalenwedstrijd) van dat jaar. Een koffietafelboek met illustraties en verhalen. Een soort “Best of”. Ik weet niet zeker of dat een jaarboek was of “van de afgelopen 10 jaar” of zo.

MJ: Het was aanvankelijk mijn idee een bundel uit te gaan geven a la Ganymedes of Ragnarok, voornamelijk omdat er bijzonder weinig publicatiemogelijkheden zijn voor korte genreverhalen in Nederland. Zaken als ebook en POD waren begin 2013 nog redelijk vers. Voor ik die plannen echt concreet kon maken kondigde Remco Meisner aan Ganymedes te doen herrijzen, dus de plannen gingen even de ijskast in om verder te rijpen.

PK: In zekere zin was het ook een teruggrijpen op het verleden. 20 jaar geleden was er zo goed als niets voor schrijvers van korte verhalen. In 2013 gold ongeveer hetzelfde. In  beide gevallen voelden we beiden een duidelijke drang om daar verandering in te brengen, omdat het gewoon stom is dat het niet bestaat, áls het niet bestaat.

MJ: Het concept zoals het er nu staat is dan ook over de jaren uitgekristalliseerd en bevat zowel publicatie- als wedstrijdelementen. We hebben daarbij gekozen voor een tijdsbeeld, dus ook al gepubliceerde verhalen passen daarin. En juist die vormen een belangrijke uitdaging voor de wedstrijdverhalen. Die zijn immers al door een selectie heengekomen, geredigeerd en gepubliceerd.

 

Mike Jansen

Hebben jullie wat dat betreft jullie eigen ervaring als schrijvers en inzenders bij verhalenwedstrijden gebruikt bij het opstellen van het idee?

PK: Ja en nee. De korte versie is dit: Ik heel veel bezig met “hoe doe je dingen? Waarom is verhaal A super en verhaal B onleesbaar of saai?” Dit is onder andere verwerkt in het systeem dat we gebruiken en de standaard feedback die we daarmee genereren.

Verder vind ik de Nederlandse wedstrijden in potentie ontzettend waardevol, vanwege de feedback die ik elders niet zal krijgen. Uit die feedback kan ik vervolgens weer mijn plan gaan trekken, mijn zwakke punten gaan herkennen en waardoor ik hopelijk in de toekomst mijn kansen weer kan vergroten en nog mooier werk ga schrijven.

MJ: Een stukje frustratie moet ik hierin wel melden. Mijn ervaringen met schrijfwedstrijden zijn bijzonder gevarieerd, zelfs binnen de wedstrijden zelf. Zo maakte ik mee dat een deel van de jury een verhaal op de eerste plek plaatste, een ander deel op de laatste plaats. Ik zag verhalen die ik vooraf gelezen had, hoog eindigen, terwijl ik met mijn redacteurs/uitgevers/schrijvers/deelnemers-petten op het verhaal niet in de shortlist zag komen. In Edge.Zero wilden we met voldoende, ervaren, lezers/redacteurs middels een helder, transparant, geautomatiseerd systeem een deel van de willekeur uit het beoordelingsproces halen. Dat lijkt aardig te lukken, hoewel we ook hier soms de tegenstrijdige meningen over verhalen tevoorschijn zien komen.

PK: Bij mij speelde op dat vlak geen frustratie, maar een stuk irritatie over de ondoorzichtigheid bij de voorselectie en rapportage van de Harland Prijs in 2015: het aanvankelijke gebrek aan transparantie in de criteria die bij de voorselectie werden gebruikt en de magere feedback op je verhaal als je aan de onderkant eindigt. En laat me duidelijk zijn: dit is geen diswerk op de Harland Awards. Met de grotere hoeveelheid verhalen die ze binnenkregen is terecht de keuze gemaakt om eerst een voorselectie te maken en het is gewoon absurd veel werk om voor elk van de 200 verhalen die bij een dergelijke prijs binnenkomen een individueel rapport van 500 tot 2000 woorden te schrijven met voor elke schrijver een lijst van specifieke concrete verbeterpunten.

Maar in mijn optiek valt juist voor schrijvers die onderaan de lijst eindigen nog heel veel te leren en is juist voor die schrijvers een structurele en inhoudelijk stevige feedback essentieel.

Ik heb die irritatie begin 2015 op een positieve manier opgepakt door een bestaande structuur voor standaard-feedback op te pakken, waarmee je op een snelle manier veel verhalen kunt beoordelen én waarmee je schrijvers snel en gemakkelijk van betekenisvolle feedback kunt voorzien.

Met een paar klikken per verhaal, gedaan door elk jurylid, zijn we hierdoor onder andere in staat om per verhaal stevige inhoudelijke feedback te geven in de zin van: “De jury was van mening dat jouw verhaal binnen deze categorie bijna voldeed. Hoe zou je dat kunnen verbeteren?” gevolgd door wat tips die hopelijk open en helder genoeg zijn.

Het is niet perfect, maar het alternatief van persoonlijke feedback per verhaal is domweg niet te doen.

 

Je noemde eerder Ganymedes. Eigenlijk doen jullie hetzelfde met jullie jaarboek. Zijn jullie niet bang dat mensen boos worden omdat je in dezelfde vijver zit te vissen?

Peter Kaptein

PK: We hebben dit overwogen, maar besloten dat het beter is om nu te handelen en later de mogelijke schade op te ruimen. Op dit moment is er geen open podium voor schrijvers. Eén waar je je verhaal kunt laten zien aan een groot publiek. Alles gaat direct naar een roman of in een bundel bij een uitgever. Maar wat in mijn optiek mist is dat stuk daarvóór waarin je als lezer gewoon binnen kunt komen lopen, even vrijblijvend wat van de kwaliteit kan proeven en niet meteen veel geld kwijt bent aan iets dat achteraf een teleurstelling kan zijn. Ik denk dat zowel Mike als ik zoiets hadden van: “als niemand anders dat invult, dan doen wij dat maar”.

MJ: Boos worden zie ik niet snel gebeuren. Ganymedes is een heel ander, traditioneel platform en het contact met Remco Meisner is uitstekend. Edge.Zero probeert vernieuwend te zijn en anders om te gaan met de manier waarop schrijvers en lezers naar verhalen kijken. Daar zit inderdaad ook een traditionele component in, die inderdaad in dezelfde vijver vist als Ganymedes. Kijken we naar de kwaliteit en de aantallen verhalen die jaarlijks naar wedstrijden gaan, dan is er qua productie in ieder geval ruimte voor drie of vier goede bundels. Dus wat komt er na Ganymedes en Edge.Zero?

PK: Ons streven is verder om juist uit die vijver te komen en contact te maken met de zee van duizenden genre-liefhebbers en genre-lezers waardoor we waarschijnlijk omringd worden.

Uitgeverij Verschijnsel heeft in de periode 2010 – 2014 met ebooks bewezen dat Nederlandstalig genrewerk downloadaantallen kan halen van 8000 en 10.000 stuks per verhaal, tot uitschieters van 25.000 stuks meer. Navraag bij SF en fantasy-auteurs als Patrick Brannigan en Anaid Haan maakte duidelijk dat dit geen uniek ding van Verschijnsel was, maar door meerdere schrijvers werd behaald.

We hopen dat we ons publiek weer in aanraking kunnen laten komen met andere uitgevers en andere publicaties. “Deze schrijver is onder andere gepubliceerd in Ganymedes en Wonderwaan” met hyperlinks naar die publicaties bijvoorbeeld.

 

Wat is Edge.Zero? Een online magazine? Een verhalenbundel? Een jaarboek? Een wedstrijd?

PK: Edge.Zero is wat mij betreft alles: een mix van een “Best of”, een online magazine én een wedstrijd. We hebben een stevige redactie met soms hele verschillende meningen die uit de toegezonden verhalen –in hun optiek– de beste verhalen selecteren.

Die gaan we publiceren. Zodra dat gebeurd is, kan het publiek op facebook, via likes op individuele verhalen, gaan stemmen. “Wat is mijn meest favoriete verhaal?”

MJ: We streven er in ieder geval naar de verhalen van Edge.Zero bij een zo breed mogelijk publiek te krijgen, via alle mogelijke kanalen. En wat betreft het stemmen, ja, likes helpen, aantal unieke lezers van je verhaal op de Edge.Zero site helpen. En er zijn nog wat factoren die we mee laten wegen. We snappen like-farming en meer van dat soort tactieken, dus die hebben weinig zin.

 

edgezeroWaarom deze keuze?

PK:  We willen kijken of we de lezers kunnen betrekken bij de verhalen en de schrijvers. We willen lezers en schrijvers de mogelijkheid geven om met elkaar in dialoog te gaan. We hopen verder een publiek te kweken dat in contact blijft met die schrijvers en met Edge.Zero en die terugkomt als we nieuwe dingen gaan doen. Dit is iets dat je met ebooks en papieren uitgaven gewoonweg minder snel bereikt. De papieren boek-versie van Edge.Zero is verder belangrijk om gezien te worden door recensenten en een publiek te bereiken dat de voorkeur geeft aan gedrukt werk.

Tot slot hopen we dat de publieksprijs, die we via Facebook laten lopen, veel aandacht gaat opleveren naar de verhalen en de schrijvers.

MJ: Aansluitend: bereik is alles. Zoals ik mijn Amerikaanse uitgeefvriend telkens voorhoud: more eyeballs is good.

 

Jullie betalen de schrijvers één cent per woord en in de voorwaarden geven jullie aan dat jullie gaan proberen om dat meer te maken.  Waarom doen jullie dat?

PK: Dat we dingen gratis online zetten en gratis beschikbaar stellen via gratis ebooks, betekent niet dat we vinden dat de makers van dat werk niet beloond hoeven te worden voor dat werk.

MJ: Yog’s Law. Wie produceert moet daar aan verdienen. En Edge.Zero moet een vehikel zijn dat auteurs aanmoedigt beter werk dan ooit tevoren te produceren zodat Nederlandse lezers gaan beseffen dat ook in Nederland kwaliteitsverhalen worden geschreven. We proberen daar een feedback loop te starten die moet resulteren in steeds betere verhalen die ook internationaal mee kunnen. En daar hoort uiteindelijk ook een professionele betaling bij.

 

Hoe gaan jullie dat doen met de vertaling?

PK: Daar hebben we vrij recent nog een discussie over gehad. Mike heeft voor ogen alleen de overall winnaar te vertalen. Ik zou dat graag breder willen trekken naar “de winnaar per genre”. Als we alleen SF, Fantasy en Horror betrekken zijn dat er 3, maar als we ook slipstream/magisch realisme en steampunk meenemen zijn dat er vijf. Een mooie kleine bundel die we weer naar recensenten van Engelstalige magazines kunnen sturen.

Ik heb in 2013 een donatie van 3000 euro gedaan bij de Stichting ter bevordering van… voordat het een stichting was; waarvan 1500 euro bestemd was voor vertalingen van Nederlandstalig werk naar het Engels. Specifiek voor dit soort doelen dus. Die andere 1500 was bestemd voor het betalen van auteurs, als dat werk bijvoorbeeld online zou worden geplaatst. Voor zover ik weet is dat potje voor vertalingen nooit gebruikt.

MJ: Ik streef ook naar een stukje realisme. We hebben een pakket aan interessante zaken samengesteld. Daarin nu verandering aanbrengen kan verwarrend zijn. Ik denk dat we moeten afwachten hoe zaken zich ontwikkelen en dan kunnen we alsnog de plannen aanpassen.

 

Zijn jullie binnen Nederland de eersten met dit idee?

PK: Nee. Niet met betrekking tot het online platform. Ik weet dat de Harland Prijs iets dergelijks al in 2012 voor ogen had met verhalen van ongeveer 1000 tot 2000 woorden lang en –als ik het me goed herinner– een betaling van 50 euro per verhaal.

MJ: Veel van de elementen die we toepassen zijn niet origineel en zeker al eerder geprobeerd. Ik denk dat de huidige combinatie wel redelijk uniek is, in ieder geval voor Nederland. En we betalen de auteurs, dat is wel een redelijk unicum.

 

Waarom zijn jullie dit project eigenlijk begonnen? Wat misten jullie in dat opzicht in Nederland?

PK: Zichtbaarheid en toegankelijkheid.

Schrijvers binnen het fantastische genre zijn wat mij betreft nog steeds te weinig zichtbaar en als ik dan iets wil lezen van een Nederlandstalige of Belgische schrijver, dan moet ik eerst door een aantal hoepels springen; waarachter mogelijk nog een hindernisbaan ligt.

Die hoepels en hindernissen kunnen bijvoorbeeld zijn: “je moet jezelf eerst abonneren en dan krijg je over 3 maanden ons eerstvolgende nummer, maar als je wilt lezen wat we vorig jaar hebben gedaan dan kun je dat niet inzien en moet je dat apart bestellen” of: “koop voor 25 euro een boek van een onbekende uitgever die je niet kent, van een schrijver waar je nog nooit van gehoord hebt, die mogelijk totaal niet jouw smaak is.”

Alles zit achter een muur waar je als lezer eerst geld tegenaan moet gooien.

Buiten Nederland (en dan met name Amerikaanse en Engelse uitgevers) volgen uitgevers een heel ander beleid dat veel meer bij 2003, 2010 en 2015 past: “Hier heb je onze hele backlog van korte verhalen. Onine (en mogelijk) in e-pub vorm. Gratis. Direct te lezen. Zodat je zonder al teveel gedoe kunt zien wat er gaande is. Vind je ons leuk? Betaal dan geld zodat we door kunnen gaan met wat we doen. We sturen je bovendien dingen die andere mensen online niet te zien krijgen.”

Die openheid is er gewoon niet in Nederland. Niet voor SF/Fantasy en Horrorschrijvers. Niet in een georganiseerde vorm, niet met een degelijke kwaliteitsselectie.

Het directe gevolg hiervan is –in mijn optiek– dat teveel schrijvers in Nederland die een groter publiek verdienen, vrijwel geheel onzichtbaar blijven voor dat grote publiek.

MJ: Eigenlijk miste ik zelf het logische vervolg op de verhalenwedstrijden. Nu publiceer ik zelf vrij regelmatig verhalen in allerlei bladen en bundels, maar die publicaties komen er omdat ik een gepolijst stuk werk aflever. Als schrijver krijg je bij die verhalenwedstrijden hopelijk veel goede input om ook gepolijste stukken af te leveren en laat dat nu net de stap zijn die velen niet zetten. We proberen die stok achter de deur te zijn, die mensen net even dat stukje extra laat doen om hun verhalen echt publicatie-waardig te maken, klaar om de nationale en misschien zelfs internationale markten te bestormen.

 

Hoe zijn de reacties geweest bij de schrijvers?

MJ: Bijzonder positief. “Fantastisch initiatief”, “geweldig idee”, “precies wat er nog ontbrak”, “mooi helder en transparant.”  Er waren er meer, en niet alleen schrijvers, maar het geeft wel aan dat men dit concept interessant vindt en dat het een leegte vult. Ik verwacht nog meer reactie zodra we de volgende stappen in het plan gaan onthullen en uitvoeren, want dat zou voor de betrokken schrijvers verdraaid interessant moeten zijn.

 

edgezeroUiteindelijk zijn het de lezers die ook vooral bereikt en betrokken moeten worden, wat zijn jullie plannen dit te bereiken?

PK: Samenwerking. Heel veel samenwerking.

We gaan hopelijk een pilot doen met de studenten van het Grafisch Lyceum van Amsterdam; om vanuit Edge.Zero een dikke online campagne neer te zetten die hopelijk zoveel mogelijk mensen gaat bereiken. Verder hopen we bij de bestaande platformen in Nederland en Belgie steun te krijgen. Alles, zodat de schrijvers die exposure kunnen gaan krijgen die ze verdienen.

MJ: Daarnaast natuurlijk uitingen via de traditionele kanalen, denk aan de clubs, de verenigingen en de wedstrijden zelf. Dit keer pakken we het alleen veel breder aan en betrekken we zoveel mogelijk mensen bij het concept en de uitvoering daarvan. Verder staan we heel erg open voor suggesties en proberen we goed bereikbaar en benaderbaar te zijn.

 

Waar streven jullie naar?

PK Ik hoop dat we dit jaar over de hele lijn, van alle verhalen die we online publiceren, iets van 2000 tot 4000 pageviews per verhaal gaan zien. Dit betekent vooral dat we lezers bereiken die we nu nog niet bereiken met uitgaven zoals WonderWaan en Ganymedes. Het betekent ook dat de schrijvers die exposure krijgen die ze verdienen.

Verder hopen we dat weer terug te voeren naar meer belangstelling voor publicaties als WonderWaan en Ganymedes.

MJ: Mijn insteek is iets anders. Ik zou willen dat het normaal wordt voor publicaties hun schrijvers te betalen. Aan de overkant van de grote plas is dat redelijk normaal voor genreverhalen, hier helemaal niet. Zolang publicaties niet betalen voor het werk, zullen schrijvers niet de extra moeite nemen hun werk te perfectioneren tot een niveau dat internationaal meekan. Dat betekent dat er relatief weinig kwalitatief goed werk wordt geproduceerd, dus zijn er weinig lezers, etc. etc. etc. We proberen die cirkel te doorbreken.

 

En dan?

PK: Mijn diepste wens is om met een platform als Edge.Zero richting de 10.000 views per verhaal te gaan. Om écht een groot publiek te bereiken. Behalve dat dit mooie kansen gaat openen om nog meer dingen te doen, betekent het ook dat je als schrijver van je verhalen, of dat nu SF, Horror of Fantasy, niet helemaal voor jan doedel bezig bent.

Ik hoop in de volgende edities meer inzendingen te zien. Mijn gevoel en idee is dat we een paar pareltjes hebben gemist die heel goed bij Edge.Zero passen. Meer is beter.

Verder hoop ik dat we genoeg donaties gaan binnen halen zodat we binnen en bij Edge.Zero meer verhalen online gaan zien. We hebben nu een maximum van 110.000 woorden omdat dat met 1000 euro en 1 cent per woord ons budget is. Maar eigenlijk wil ik geen limiet meer hebben. Alles wat mooi is, wat edgy is, wat een lezerspubliek verdient, zou in mijn optiek zonder enige aarzeling gepubliceerd moeten kunnen worden.

Tot slot hoop ik dat we in de volgende edities maatwerk-illustraties kunnen gaan laten maken. Dan is mijn droom zo ongeveer wel compleet.

MJ: Als ik naar de toekomst kijk (dat doe ik nog wel eens…), dan hoop ik dat Edge.Zero nationaal en internationaal erkenning krijgt en een springplank kan zijn voor het vele talent dat Nederland (en Vlaandere natuurlijk!) rijk is. Het liefst zie ik EdgeZero worden beschreven als ‘de Nederlandse Hugo’.

 

De deadline is verstreken en er zijn 115 verhalen ingestuurd, voldoet dat enigszins aan jullie verwachtingen?

PK: Ik heb geen idee. We hoopten natuurlijk op 100%, ongeveer 400 verhalen. We stelden dat naar beneden bij naarmate vanuit de realiteit en de deadline steeds duidelijker werd dat ook de 200 waarschijnlijk niet gehaald zou worden.

115 is goed. Het geeft een groot genoeg volume om een paar hele mooie verhalen te vinden van schrijvers die ik persoonlijk bijvoorbeeld nog niet ken of gelezen heb. Maar voor de inhoudelijke doelstelling (veel mooie verhalen, veel nieuwe stemmen) zie ik zelf graag meer komen in de volgende editie.

MJ: We doen iets nieuws. Het lijkt op een wedstrijd, maar is eigenlijk een selectieproces met wat wedstrijdelementen voor een betaalde publicatie van hoog niveau die streeft naar grootschalige interactie met lezers. Ik denk dat dat voor veel schrijvers al redelijk beangstigend is. We zijn vaak conservatiever dan je zou denken, zelfs de hardcore SF schrijvers onder ons. Verder zullen we niet iedereen -tijdig- bereikt hebben. In dat licht is 115 (116 overigens, we kwamen nog een in alle drukte vergeten verhaal tegen dat wel aan alle regels voldeed) een prima score en kunnen we in de toekomst naar meer streven.

 

De verhalen zijn nu in het beoordelingsproces beland, kunnen jullie vertellen wat nu de stappen gaan worden tot de daadwerkelijke uitreiking?

MJ: We beginnen met samenstellen van een longlist. Die is er inmiddels. Daarna volgt de shortlist. Feitelijk een rangorde bepalen van de verhalen. Vervolgens gaan we uit die rangorde de bovenste, unieke auteurs selecteren (dwz dat er maar 1 verhaal per auteur in de bundel komt.) Daarbij selecteren we de top 10, maar bij minder dan 80.000 woorden voegen we auteurs toe tot maximaal 20, of zodra we de 80.000 woorden bereiken. (edit: inmiddels is de score en de selectie van verhalen bekend.)

 

Hebben jullie al plannen voor de uitreiking?

MJ: Vage plannen. We werken er nog aan.

 

Jullie zijn zelf ook schrijvers, zelf ook een poging gewaagd?

MJ: Jazeker. Meer van de juryleden zijn zelf ook schrijvers die een en ander gepubliceerd hebben of aan wedstrijden hebben meegedaan. We hebben daarin de stelregel dat auteurs hun eigen verhalen niet beoordelen.

PK: Ja. Het is een beetje als eten uit je eigen keuken, maar de uitgave is integraal. Alles dat in 2015 is ingezonden naar wedstrijden, bundels en periodieken. Daar hoort ook ons eigen werk bij.

De jury volgt hierin gelukkig haar eigen koers en heeft schijt aan onze mening of onze positie in deze. Sommigen vinden mijn verhalen bijvoorbeeld totaal niet edgy of leesbaar. Dat is aan de ene kant wat pijnlijk voor mijn ego, maar ook heel erg grappig om te zien.

 

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here