Stardust – Neil Gaiman

0
31

Omslag Stardust

In het rustige achterland van Engeland ligt al honderden jaren lang het dorpje Wall op een granieten rots. Aan één zijde wordt het dorp omgeven door een oude muur, waar het zijn naam aan ontleent. Tristran Thorn woont samen met zijn vader Dunstan, zijn moeder Daisy en zijn zuster Louisa in het dorp en werkt in de dorpswinkel van Monday en Brown. Toch is Tristran geen gewone jongen: zijn ene oor is puntig en wanneer de wind geuren vanaf de andere zijde van de muur meeneemt, ontwaakt in Tristran een verlangen daarheen te gaan. Dit is echter verboden; iedere dag en nacht wordt de opening in de muur bewaakt door twee dorpelingen, die niemand laten passeren. Maar Tristran heeft wel iets anders aan zijn hoofd: Victoria Forester, het mooiste meisje van het dorp. In een opwelling belooft Tristran een gevallen ster voor Victoria te gaan halen, op voorwaarde dat zij hem zal geven wat hij wil.

Met hulp van zijn vader wordt hij door de muur gelaten en komt hij in het Elfenland terecht, op zoek naar de ster. Onderweg ontmoet Tristran vreemde wezens en angstaanjagende bossen, totdat hij bij de ster komt. Deze blijkt geen klomp metaalhoudende steen te zijn, maar een levende, mooie jonge vrouw met een grote mond, Yvaine genaamd. De ster heeft haar been gebroken en is aan Tristran’s wil overgeleverd; samen gaan ze op weg naar Wall en Victoria Forester. De reis gaat langzaam en is vol gevaren, want ook drie stokoude heksen en de laatste prins van het rijk Stormhold jagen op de ster, met kwade bedoelingen. Door alle gevaren heen beschermt Tristran Yvaine, maar als ze bij Wall aankomen, is Tristran’s hartenwens dan nog dezelfde?

Sprookje
Stardust (of Ster, zoals voorgaande edities van het boek heetten) opent met een alwetende verteller die zich direct tot de lezer richt. Hierdoor ontstaat het gevoel van een gezellige vertelling bij het haardvuur en wordt meteen een warme sfeer opgeroepen die aan de oude sprookjes van Grimm of Andersen doet denken. Gedurende het hele verhaal blijft er afstand bestaan tot de hoofdpersonen en kijk je vanaf een afstandje mee met hun gedachten en beslissingen. Hun gevoelens worden nauwelijks uitgemeten, waardoor het verhaal een beetje op de vlakte blijft: het gevoel van luisteren naar een verteller blijft hierdoor wel intact, maar lezers die graag ondergedompeld worden in de personages kunnen zich wat teleurgesteld voelen.

Iets anders dat aan oude sprookjes doet denken, is de gruwelijkheid die hier en daar beschreven wordt. Waar oorspronkelijk de wolf Roodkapje alleen maar opeet (er is helemaal geen jager die haar komt redden in de versie van Perrault!), wordt hier de machtige, dappere eenhoorn zonder problemen afgeslacht, onthoofd, tot zombie gemaakt en nogmaals vernietigd. Niet bepaald voer voor kinderen en zelfs voor de volwassen lezer even slikken. Ook over de noodzaak van dit feit kan getwist worden; op geen andere plek in het boek is de setting zo gewelddadig.

Realisme
Hoewel Gaiman niet diep ingaat op het gevoelsleven van zijn personages, voelen ze wel aan als ‘echt’. Er zit een duidelijke karakterontwikkeling in zowel Tristran als Victoria en de heksen. In zekere zin is het verhaal een ‘coming-of-age’ – Tristran begint de reis als slungelige jongeling, maar keert thuis terug met een flinke dosis wijsheid, waardoor hij zijn belofte aan Victoria kan inlossen zonder hen beiden ongelukkig te maken. Ook Victoria ontwikkelt zich duidelijk en is weliswaar trots en ijdel, maar ook gevoelig en standvastig wanneer dat nodig lijkt te zijn. De hoofdheks is niet puur gemeen of venijnig; zij is eigenlijk een vrij tragische figuur omdat ze zich vastklampt aan haar jeugd. Yvaine is moeilijker te peilen en laat minder ontwikkeling zien, maar zij is per slot van rekening ook een ster: is het verwachten dat zij met haar duizenden jaren, zich nog zomaar van een andere kant laat zien?

Ook het einde van het boek getuigt van een grote dosis realisme, zij het met een tikje bitterheid. Het grootste risico van liefde blijft verlies en ook dat wordt door Gaiman aan het slot fraai uitgewerkt. Ik had hier persoonlijk eerst moeite mee; we zijn tegenwoordig toch behoorlijk gewend aan happy endings. Toch voelt dit als het juiste einde voor dit verhaal.

Conclusie
Stardust is een mooi sprookje in de stijl van Grimm en Andersen, iets wat we niet vaak meer tegenkomen. Het voelt hierdoor authentiek aan. Een nadeel is dat het wat gruwelijk is op bepaalde plaatsen, wat met name jongere lezers kan afschrikken. Gaiman heeft het verhaal wat oppervlakkig gehouden, waardoor inleven in de personages wat lastig is en je nergens echt helemaal ‘in’ het verhaal raakt. Maar in het algemeen is Stardust een betoverend sprookje dat niemand ongeroerd zal laten.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here