Een sprankje hoop te midden van alle ellende in Nieuwe Hoop van Papieren Zwaard

Nieuwe Hoop is de nieuwste verhalenbundel van schrijverscollectief Het Papieren Zwaard, nummer drie alweer. Eerder mochten we Lang en gelukkig al recenseren, bundel twee vol queer hervertellingen van sprookjes, en Roll For Inspiration: Een book of holding vol tabletop-ideeën. De vijf scifi-verhalen in Nieuwe Hoop, geschreven door twee Papieren Zwaard-leden en drie gastschrijvers, hebben allemaal een hoopvol einde gekregen. Waarom? Omdat de wereld al rommelig genoeg is, en hoopvol blijven niet altijd even makkelijk is. De schrijvers hebben daarom allemaal nagedacht over waar zij zich zorgen om maken, en hebben vervolgens een verhaal geschreven waarin de toekomst laat zien dat er toch nog hoop is.

Hieronder lees je voor elk van de verhalen de samenvatting in één zin van de achterflap van het boek, gevolgd door een heel korte recensie. Helemaal onderaan vind je mijn mening over de bundel als geheel.

De verhalen

Verhaal 1: Kleinedageraadjes van Anne Resseler
In één zin: Wanneer Gitte noodgedwongen weer bij haar vader intrekt, zet een rupsenplaag haar leven op zijn kop.

Dit eerste verhaal zet meteen de toon voor de rest van de bundel. Het is een mooi en intiem verhaal over verandering en zingeving, met op de achtergrond (denk ik) de zorg van de auteur over hoe we het milieu en klimaat aan het verkloten zijn. Juist het intieme, persoonlijke slice of life van een volwassen dochter die weer bij haar vader moet intrekken, werkt heel erg goed om het grotere wereldprobleem behapbaar te maken, zodat het daadwerkelijk binnenkomt. Het is geen vrolijk verhaal, hoewel het einde uiteraard wel hoopvol is, en dat contrast vond ik zeer geslaagd. Voor mij was het al scifi genoeg, maar op de achtergrond loopt er nog een verhaal dat aan het genre bijdraagt, en het leuke daaraan vond ik dat de ontwikkeling ervan de ontwikkeling in het ‘hoofdverhaal’ evenaart. Ze lopen als het ware parallel aan elkaar. Een sterk begin!

Verhaal 2: Het blauwe goud van Esmee Koopman
In één zin: Een jongeman wordt zonder herinneringen de woestijn ingejaagd om het ‘blauwe goud’ te zoeken: water.

Het begin van dit verhaal is desoriënterend, net zoals het voor de hoofdpersoon is. Langzaam komen we er samen achter wat er precies aan de hand is en wat de rol van de ik is. Het gaat over schaarste, over het gebrek aan herinneringen maar vooral aan water (the water wars are coming! zeg ik doemdenkend), en over hebzucht en gierigheid. Richting het einde komt daar gelukkig de beloofde tegenhanger voor, door de kracht van saamhorigheid, van niemand in de steek laten en van delen wat je kunt missen. Actuele thema’s! Extra leuk aan dit verhaal vond ik de associaties die het bij me opriep van andere scifi/dystopische verhalen, zoals The Maze Runner en Dune, en videogames in het algemeen. Daarnaast heeft het een verrassende twist die zorgde voor wat extra spanning.

Verhaal 3: De Oldtimer van Karen Hendrickx
In één zin: Rosa’s excentrieke Uber-chauffeur neemt haar mee op een roadtrip die haar meer verandert dan ze had verwacht.

Mijn favoriete verhaal! Tegelijkertijd ook het meest overduidelijk over het doel van de bundel, want juist het verliezen van hoop en hoe je daar toch aan kunt vasthouden in een verrotte wereld waarin niets is zoals het zou moeten zijn, zie ik als het thema van dit verhaal. Het is ook het meest contemporaine verhaal, want het speelt zich af in onze eigen wereld, in Antwerpen en omstreken, en het meest activistisch. Als je zelf de hoop en de strijd om een betere wereld al hebt opgegeven, hoe kun je dan van anderen verwachten dat zij daar wel voor blijven strijden? Dat allemaal, plus wat goed is voor de wereld versus geldgraaierij, de kleine man versus de grote, logge, vastgeroeste spelers én de kracht van kunst en kleur, zit met een heleboel humor verweven in dit verhaal over een excentrieke Uber-chauffeur. Heel knap en absoluut het lezen waard.

Verhaal 4: Onkruid vergaat niet van Kirsten Timmermans
In één zin: Sil doet onderzoek naar het leven op een gekoloniseerde planeet, maar wat hij niet weet, is dat deze al bewoond was.

Het woord ‘onkruid’ heeft een negatieve connotatie, maar dit verhaal laat zien dat je het ook als een soort geuzennaam in kunt zetten, en dat het negatieve maar net ligt aan wie je het vraagt. In dit botanisch-mechanische verhaal, dat zich afspeelt op een andere planeet, gaat het over corporate greed, over kolonialisme, het verzwijgen van delen van de geschiedenis en het uitroeien van culturele kennis. Tijdens het lezen voelt dit gelukkig niet zo wereldverwoestend aan als het is, doordat er weer (gedeeltelijk) ingezoomd wordt op het kleinere, persoonlijke verhaal. En uiteindelijk, door middel van klein verzet en de kracht van eeuwenoude kennis, plant ook dit verhaal een zaadje van hoop aan het einde.

Verhaal 5: Conducteurs van het Breeland van Vinny Beelen
In één zin: De trein van Guus en Willem loopt vertraging op, omdat er een alien op het spoor verschijnt.

Bij verhalen waarin de soldaten en strijd te veel lijken op die van onze aarde, haak ik meestal snel af (dan komt het te dichtbij voor me), maar gelukkig speelt oorlog in Conducteurs van het Breeland vooral op de achtergrond een rol. Op de voorgrond gaat het over het hilarische duo Guus en Willem en het licht absurdistische en uiteindelijk verrassend hartverwarmende voorval dat ze meemaken met hun trein. Humor, inclusieve aanspreekvormen en een hoopvol einde maken dit een tof verhaal over onverwachte vriendschap, acceptatie en stilletjes rebelleren waar je kunt.

Conclusie

Nieuwe Hoop is (op wat anglicismen en foutjes na) echt een leuke, diverse bundel geworden, met vijf heel verschillende scifi-verhalen en vijf verschillende zorgen over onze wereld. Voor ieder wat wils! Wat mij betreft is het doel van Papieren Zwaard behaald: ik voelde me daadwerkelijk vrolijker en iets hoopvoller over de toekomst na het lezen. Het einde van de verhalen is in de meeste gevallen zelfs haast knus te noemen, en dat was echt een welkome afwisseling van de ellende in de wereld. Benieuwd geworden? De bundel is te bestellen via de website van Papieren Zwaard.

• Koop bij BOL.com