Mermaid – Louise O’Neill

0
59

Bekroond schrijfster Louise O’Neill heeft zich in Mermaid gewaagd aan het herschrijven van de klassieker De kleine zeemeermin. Als schrijfster zet ze in haar boeken regelmatig dystopische samenlevingen uiteen, waarin vrouwen leren voor zichzelf op te komen. Haar doel in Mermaid: het originele verhaal vertellen vanuit een feministisch oogpunt. Kan O’Neill dezelfde magie van zeemeerminnen vangen zoals Andersen in zijn oorspronkelijk verhaal deed?

Het verhaal

Muirgen is een van de dochters van de Zeekoning. Als zodanig moet ze hem representeren als mooie, charmante en bovenal zwijgzame en gewillige volger. Dit is immers de enige taak van een goede dochter, zeker voor de mooiste dochter van de Zeekoning. Nu Muirgen vijftien wordt, mag ze een keer naar boven zwemmen naar de oppervlakte. Daar hoopt ze het antwoord te vinden op de vraag die haar al haar hele leven bezig heeft gehouden: wat is er met haar moeder gebeurd?

Snel te lezen

Het valt niet te ontkennen: dit boek leest razendsnel. Door de eenvoudige schrijfstijl en up tempo verhaallijn, lees je dit boek vlot uit. Dat is fijn want daardoor blijft de aandacht erbij. Het boek is dan ook zeer geschikt voor de jongere young adult-lezers. Het concept met name de onderwaterwereld waarin Muirgen leeft, spreekt tot de verbeelding. Ook haar dromen en de wijze waarop ze denkt en hoe dit uitgewerkt is, zorgt snel voor begrip en je je makkelijk kan inleven in Muirgen. Er wordt in de wereld veel aan je eigen fantasie overgelaten. Dat is zowel een plus- als minpunt. Aan de ene kant vermengen de beschrijvingen van O’Neill zo eenvoudig met beelden uit de Disneyfilm. Aan de andere kant blijven daardoor ook veel feiten onduidelijk, zoals waarom je een bed nodig zou hebben onder water en hoe dat bed er dan uit ziet (lakens lijken niet zo praktisch) en in welke tijd Muirgen bovenwater komt. Er is bijvoorbeeld sprake van een moderne maatschappij en voorwerpen zoals een megafoon, maar er wordt niet gesproken over mobieltjes of computers.

Feminisme

Het doel van het boek is om een dystopische samenleving neer te zetten waarin onderwater vrouwen geen rol in de samenleving hebben. Dat wordt goed duidelijk, echter laat ook meteen een zeer zwart-wit portret zien. De mannen onderwater zijn namelijk allemaal één voor één slecht. Ze zijn beperkt denkend, vergrijpen zich snel aan vrouwen en staan ver weg van emancipatie. Wanneer je een feministisch portret neerzet is nuance altijd goed om toe te passen. Helaas is van nuance in dit boek geheel geen sprake. Meer nog: wanneer Muirgen bovenwater een plek vindt bij haar grote liefde Oliver blijkt ook daar sprake te zijn van een zwart-wit samenleving waarin mannen over het algemeen geen goede bedoelingen hebben. Dat is jammer, want het laatste wat het doel van het boek zou moeten zijn is om aan het eind het gevoel te bewerkstelligen dat er geen goede mannen zijn.

Personage-ontwikkeling

Hoofdpersonage Muirgen speelt een grote rol in de creatie van dit beeld. Het gehele boek wordt namelijk vanuit haar gedachten beschreven. Haar onzekerheden en verlangens worden dan ook sterk uitgediept. Helaas blijkt al snel dat Muirgen vooral veel dezelfde gedachten heeft. Talloze malen herhaalt ze dat ze een hekel heeft aan haar gegeven naam en ze een voorkeur heeft voor haar andere naam Gaia. Deze herhaling, maar ook de herhaling in de gedachte dat vrouwen onderdanig en mooi moeten zijn die het merendeel van het boek wordt volgehouden zorgt voor ergernis. De boodschap die O’Neill wil overbrengen – namelijk het oplegde denkpatroon van vrouwen – wordt te duidelijk benadrukt. Wanneer dan de plot zich ontvouwt en Muirgen/Gaia opeens inzicht krijgt in de kracht van het vrouw zijn, komt dit zo snel dat het onnatuurlijk wordt.

De duistere noot in deze ontvouwing waarin de meest krachtige vrouw van dit boek – de Zeeheks Ceto – een bepalende rol speelt, kan mijn waardering nog krijgen. Al met al zou het boek echter een stuk interessanter zijn geweest als deze duistere ontvouwing de nadruk in het boek had gekregen in plaats van het niet ophoudende geweeklaag van Muirgen over de zwakte van de vrouw. Erkend moet worden dat het fijn is dat het Disneysprookje van de Disneyprins sterk ontkracht wordt en daarmee laat zien dat je niet te hard achter je eerste liefde moet aan rennen. Ook is het positief dat O’Neill zaken als body positivity en lgbt aanstipt. Dat dit maar kleine accenten in het geheel zijn, voelt daardoor als een gemiste kans.

Conclusie

Het feministisch perspectief dat O’Neill met dit boek wilde belichten is zeker aanwezig, maar wordt te veel benadrukt in de onderdrukking van de vrouw en te weinig benadrukt in de ontvouwing van de plot. Eendimensionale personages zorgen voor weinig diepgang en de herhaling in de gedachten van Muirgen/Gaia maakt het verhaal bij tijden ergerlijk. De wereldopbouw, zeeheks Ceto en de gruwelijke details mogen lichtpuntjes zijn in het geheel, maar maken het boek nog niet sprankelend. Of dit het boek is dat jonge meiden moeten lezen om een feministisch perspectief te laten zien, betwijfel ik. Het boek mag gelukkig wel een vermakelijke hervertelling van de kleine zeemeermin genoemd worden, waar veel jonge lezers een fijne leeservaring aan zullen beleven.

Mermaid Boek omslag Mermaid
Louise O’Neill
9789025876395
Young & Awesome
Oktober 2018
Paperback
272 pagina's
RECENSIEOVERZICHT
Eindwaardering:
Al vanaf kleins af aan is Freya verslaafd aan het fantasy genre. Haar favoriete boeken zijn Ontworteld, A Court of Thorns and Roses, de Throne of Glass-serie en de Reiziger. Met veel passie deelt ze haar liefde voor het genre met jullie.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.