Borne – Jeff VanderMeer

0
129

De Amerikaanse schrijver Jeff VanderMeer heeft een groot aantal titels op zijn naam staan, waarvan er verschillenden zijn bekroond met prijzen. Als auteur staat hij bekend om zijn ‘vreemde’ boeken en heeft VanderMeer zich verschillende keren bewezen als vernieuwend in het fantasygenre. Na het succes van The Southern Reach-trilogie schreef hij Borne: een futuristische roman met dystopische elementen.

Rachel woont samen met Wick in een totaal verwoeste stad. Hoe dat zo gekomen is? De Company had er in elk geval iets mee te maken. Hun experimenten liepen uit de hand. Het kleine aantal bewoners in de stad concurreren met elkaar om eten en om te overleven, terwijl ze een gigantische vliegende, gewelddadige en wispelturige beer ‘Mord’ moeten beklimmen om spullen en voedsel te vinden om aan elkaar te verhandelen. Op een dag vindt Rachel op Mord een vaasachtig wezen, dat ze Borne noemt. Borne is een mysterie en opent daarmee nieuwe vragen en daarmee deuren. Hoofdstuk na hoofdstuk ontdekt Rachel meer over de wereld waarin ze leeft, waar ze vandaan komt en wat Borne eigenlijk is.

Stijl

Wat meteen opvalt aan Borne is de vertelwijze die wordt gehanteerd. Het verhaal wordt verteld vanuit het perspectief van Rachel. Zij blikt vooruit en terug alsof ze haar leven probeert te reconstrueren in een dagboekvorm. Dit zorgt ervoor dat het boek bij tijd en wijle leest als een verslag, waarin met de kennis van nu conclusies zijn getrokken. Het zorgt daarmee voor een bepaalde mate aan spanning – immers hierdoor vallen er vroeg in het verhaal al wat hints over wat er staat te gebeuren – echter ook voor een afstand tot het hoofdpersonage. Doordat het boek geschreven is alsof er een alwetende verteller aan het woord is, mist de emotie in een groot deel van de hoofdstukken. Je leest het verhaal op een afstandje en dat is iets waar je aan kan moeten wennen als lezer zijnde.

Spanning

Het boek weet echter te boeien door de vele mysteries. Al aan de start van het verhaal wordt er een wereld beschreven waarin het onduidelijk is waarom de wereld is zoals hij is. Ook aan het eind van het boek zijn hierin nog veel vraagtekens. De vele hints zorgen echter voor een vermakelijke zoektocht in de details die VanderMeer beschrijft. Vermoedens over het verleden van Rachel worden onverwacht bevestigd en ontkracht doorheen de hoofdstukken. Een deel van het verleden van dit hoofdpersonage bestaat uit een vlucht en zoektocht naar een veilige plek. Dit is zo realistisch en fragmentarisch in beeld gezet, dat het lijkt op een verwijzing naar de vluchtelingenstromen die wij ook in Europa meemaken. Het gevoel dat hieruit spreekt, komt samen met de moedergevoelens die Rachel ontwikkelt voor Borne sterk tot leven. Ze dragen daarnaast bij aan het gevoel dat je als lezer in een puzzel bent beland. Het boek lijkt sterk een zoektocht te zijn, waarin je probeert feiten te ontdekken aan de hand van de verslaggeving en conclusies van Rachel.

Plot

De natuurlijke ontwikkeling die het figuur Borne meemaakt, is de belangrijkste reden dat dit boek zo sterk is in zijn geheel. Hij is het centrale mysterie van de plot en de wijze waarop hij wordt beschreven is bevreemdend en natuurlijk tegelijkertijd. Dat hij niet menselijk is, spreekt uit de wijze van uitbouw die VanderMeer heeft gehanteerd. Het is de manier van spreken, ontwikkeling, maar ook gewoontes die zijn uitgewerkt. Rachel noteert en observeert dit en samen met Rachel ga je als lezer makkelijk van het abstracte dat Borne is, houden. Sterk is dat steeds duidelijker wordt dat goed of fout niet twee aparte zaken in dit verhaal zijn. Het mysterie rondom de gehele setting zorgt voor een sterk grijs verhaal. Het zorgt er dan ook voor dat je vraag na vraag blijft stellen, en op het einde zeker niet alle antwoorden op deze vragen hebt gevonden. Is dat erg? In dit geval zeker niet. Het boek laat je sterk nadenken en constant de bevreemding voelen die de wereld van Borne met zich meebrengt. Dit is de kracht van het boek. Het zorgt er wel voor dat de plot traag kan verlopen. Gelukkig maakt het einde dit goed. Daarin zijn spanning, vragen en antwoorden in evenwicht gebracht. VanderMeer zorgt voor een beangstigend en bekruipend slot waarin de rust van het gehele boek en het bevreemdende van de plot excelleren en samenwerken.

Conclusie

Borne is een boek waar je niet zo snel een tweede van vindt. Je zult eraan moeten wennen en dat maakt het ook dat het verhaal niet altijd even vlot leest. Echter de wereld die is uitgebouwd en de details en missende informatie hierin, zorgen voor een fascinerend verhaal. Het sterkste is misschien nog wel dat de betekenis van alles wat beschreven wordt, onduidelijk blijft. Het is dan ook een boek dat je bijblijft.

Borne Boek omslag Borne
Jeff VanderMeer
9789403119502
De Bezige Bij
Juli 2018
Paperback
384 pagina’s
RECENSIEOVERZICHT
Eindwaardering:
Al vanaf kleins af aan is Freya verslaafd aan het fantasy genre. Haar favoriete boeken zijn Ontworteld, A Court of Thorns and Roses, de Throne of Glass-serie en de Reiziger. Met veel passie deelt ze haar liefde voor het genre met jullie.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.