Nostalgisch sciencefiction vermaak in Science Fiction Comics

0
136

Gastrecensie door Johan Klein Haneveld

Als je een mobiele telefoon hebt, hoef je je nooit meer te vervelen. Wat ik bijvoorbeeld wel eens deed als ik op de trein stond te wachten (voor ik door corona gedwongen werd thuis te werken) was op Google te zoeken naar covers van sciencefiction tijdschriften uit de jaren ’30 en ’40, de zogenoemde pulptijdschriften. Lezers werden gelokt met kleurrijke afbeeldingen op de voorkant. Monsters met tentakels, robots die onschuldige dames bedreigen, astronauten met laserpistolen en ruimteschepen van glimmend chroom. Ze hebben een duidelijke boodschap: dit tijdschrift biedt sensatie. Geen saaie betogen of diepe verhandelingen, maar fantasievol vermaak.

Het sciencefiction-genre was nog jong en had nog niet veel gedaan aan zelfreflectie. De tweede wereldoorlog met de uitvinding van de atoombom zou daar uiteindelijk wel voor zorgen. Ook zouden schrijvers meer vragen gaan stellen over ras en sekseverschillen. Moet de ‘ander’ altijd als monster worden afgeschilderd? Is de blanke held met het pistool niet zelf een onderdrukker? Kunnen vrouwen zichzelf niet redden? Dat deze vragen in de tijd van de pulp niet werden gesteld geeft mij bijna negentig jaar later bij deze tijdschriften het gevoel van een verloren onschuld. Teruggaan kan niet meer. Dat moeten we ook niet willen.

Maar het kind met het badwater weggooien is mijns inziens ook niet nodig. Kleurrijke beelden van de toekomst, spannende actiescènes en nipte ontsnappingen, en de confrontatie met het bizarre en buitengewone bieden nog steeds buitengewoon veel vermaak. Ik voed mijn verbeelding er in elk geval graag mee.

Science Fiction Comics

Tegenwoordig zijn het vooral superhelden die in de Verenigde Staten de strips domineren, maar er was een tijd dat horror, fantasy en sciencefiction de overhand hadden. De kans om een aantal van deze strips zelf te lezen door middel van Science Fiction Comics, liet ik daarom niet aan me voorbijgaan. Science Fiction Comics verzamelt 18 strips uit de jaren ’40 en ’50. Een paar komen uit reeksen zoals ‘Lars of Mars’ of ‘Kenton of the Star Patrol’, de andere zijn losse verhalen van verschillende schrijvers en tekenaars. Voor wie gewend is aan moderne sciencefiction en moderne strips is het wel even omschakelen. Dat geldt niet alleen voor de tekeningen en de inkleuring, maar ook voor de verhalen. Niet alleen het sciencefiction-genre, maar ook het stripmedium is in de tussentijd volwassen geworden. Heel wat verhalen die hier in vijf pagina’s worden weergegeven zouden tegenwoordig miniseries kunnen vullen en de helden zijn hier niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk tweedimensionaal.

Maar als je dat accepteert bieden deze verhalen wat ze de lezer toentertijd ook boden: kleurrijk, sensationeel vermaak. De verhalen over Lars of Mars vond ik helaas wat tegenvallen. Lars is eigenlijk een superheld en de verhalen hebben eigenlijk nooit een interessante wending of een speculatief element. Dan zijn de verhalen over Kenton interessanter. Deze held met elementen van Flash Gordon is een echte sciencefiction-held die de overwinning behaalt met het doortrekken van speculatieve ideeën, zoals in het eerste verhaal met wezens die niet tegen warmte bestand zijn of hoe hij melatonine gebruikt tegen bepaalde tegenstanders.

Nostalgie

Vooral de losse verhalen kan ik waarderen. Ze hebben vaak een eenvoudig plot, maar ze worden effectief verteld en hier vond ik ook originele, aansprekende wendingen. Soms zouden die wat meer voorafschaduwing kunnen gebruiken, maar in de beperkte ruimte is subtiliteit niet echt mogelijk. Het lot van grootwildjager Harris in ‘Ren, Marsman, Ren’ is gepast gruwelijk. ‘Gismo’ is mooi getekend in de herkenbare stijl van Jack Kirby. ‘Wanneer het licht uitgaat’ illustreert het gevaar van vooroordelen en miscommunicatie. ‘Groene gezichten’ gaat over SF-schrijvers die buitenaardse wezen ontmoeten – dat spreekt me als SF-schrijver natuurlijk aan. ‘Achter glas’ heeft een sterk einde met een scheut cynisme erbij. Ik had een brede grijns op mijn gezicht toen ik het las. ‘Aan de andere kant’ geeft een jongetje die buiten speelt een bijzondere speelkameraad. Ik denk niet dat ik de bundel aanbeveel aan lezers die nog kennis moeten maken met moderne stripverhalen of het sciencefiction-genre. Maar wie van beide kennis heeft en iets wil meekrijgen van de geschiedenis ervan, of wie wil genieten van nostalgisch sciencefiction-vermaak moet deze bundeling zeker aan de collectie toevoegen.  

NB: Je kunt nog kans maken op een exemplaar van Science Fiction Comics op FantasyWereld!

Sccience Fiction Comics Boek omslag Sccience Fiction Comics
Diverse auteurs
9789083023311
Peter Pan Comics
September 2020
Paperback
120 pagina's

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here