De geschiedenis van het stripverhaal 31: Nederlandse stripbladen tijdens WOII

0
71

Zoals in de Verenigde Staten de comics bijna niet aan te slepen waren tijdens de Gouden Era, zo was dat in Europa net zo. Het was in Nederland een goede tijd voor strips geweest, met stripbijlages in bijna alle tijdschriften en heuse striptijdschriften. Maar door de oorlog veranderde de wereld. In Nederland hield dat bijvoorbeeld in dat het nieuws van de dag belangrijker werd dan de strips en deze ook vaak werden opgeofferd voor meer berichten. Ook bleek dat papier steeds schaarser werd. Doordat er minder ruimte was voor strips, was er ook minder werk voor stripmakers.

De kranten die wel mochten blijven bestaan, stonden onder toezicht van de Duitsers. Doordat de buitenlandse strips niet meer geïmporteerd mochten worden, was er ruimte voor Nederlandse stripmakers (zo is ook te lezen in artikel nummer 29). Een voorbeeld hiervan was Tijs Wijs de Torenwachter, een strip van Willy Smit en Herman Looman. Deze verscheen in de Telegraaf naast Tom Poes. Tijs was de Torenwachter van het Zuiderzeestandje Waterhoven die magische avonturen beleefde.

Wim Meuldijk startte in het midden van de oorlog in 1942 in Het Volk en Voortwaarts de strip Sneeuwvlok de Eskimo. Deze strip bleek ook zeer populair te zijn. Later zou Wim nog de stripheld Ketelbinkie creëren. Van zowel Sneeuwvlok de Eskimo als de eerder genoemde strip Tijs Wijs zijn nog toneelstukken gemaakt, omdat ze zo populair bleken te zijn.

Voor de striptijdschriften was het helaas een ander verhaal. Daar leidde het tekort aan papier ertoe dat eens volledige stripbladen nu gereduceerd werden tot losse vellen of slechts enkele bladzijdes aan strips. De tekenaars die het geluk hadden om nog te werken gebruikten de oorlog dan als inspiratiebron. Als voorbeeld hiervan een illustratie van Fiep Westendorp, later zou ze natuurlijk bekend worden als de tekenaar van Jip en Janneke.

De Panorama had in die tijd twee geïllustreerde bijlagen. De eerste bijlage was het Jeugdblad Sjors en de andere was de Humorist voor de iets oudere lezer. Het karakter Sjors was een eigenlijk een spin-off van de Amerikaanse Winnie Winkle strip. De Sjors en de Humorist werden door de papierschaarste steeds dunner, totdat ze door de Panorama ineengevouwen werden.

De Duitsers hadden ook een meer directere invloed op de strips in Nederland. Geliefde series mochten door de bezetters niet meer worden uitgegeven, maar moesten wel worden vervangen. En dat ging niet altijd goed, de nieuwe strips moesten natuurlijk voldoen aan de wensen van de bezetters. Een voorbeeld van een strip waar dit niet goed ging vanuit de Humorist, was de strip Frederik Fluweel, Timid Soul in de Engelse benaming. Hiervoor moest een nieuwe strip worden gevonden. Dit werd de strip Klit, de Schoonzoon, door J.J. Voskuil. Jo Voskuil was niet echt fan van de Duitse bezetters en er zat dan ook geen propaganda bij deze nieuwe strip. Ook sloeg het niet aan bij het publiek, dus na een aantal aflevering verdween Klit ook weer van het toneel.

En dan was er ook nog het gevaar dat er vanuit de Duitse bezetters werd bevolen te stoppen met een bepaalde strip. Dit gebeurde bij het blad Sjors. In een publicatie van De Jeugdstorm Roept werd opgeroepen om de publicaties van Sjors te stoppen. Dit omdat het zou bijdragen aan kwaadwillige baldadigheid.

Een ander opvallend striptijdschrift was de Bravo!. Het werd in 1936 voor het eerst uitgegeven in Brussel met de ondertitel “Het grootste weekblad voor jongeren”. Toen de Duitse bezetters in Nederland de dienst uitmaakten, ging de uitgever zich ook richten op de Franse markt. In Nederland werd de Bravo! een bijblad in het weekblad Cinema & Theater en in de Unicum. In de tweede helft van 1942 was er niet veel meer overgebleven dat een velletje in de Unicum. In 1943 probeerde men het nog een keer, maar naar 3 maanden was het gedaan met de Bravo!.

Natuurlijk waren er ook bladen die door de bezetter als zinvol werden gezien, omdat ze een Nationaal- Socialistisch inslag hadden. Zoals het blad Jeugd, waar het Arische gedachtengoed werd geventileerd. Hans Kresse tekende voor dit blad de strip Siegfried, dit gebeurde onder de schuilnaam Zwart. Later stond er onder de tekeningen M. Toonder. Waarschijnlijk is dit door de redactie destijds zelf gedaan, omdat Hans Kresse werkzaam was bij de Toonder Studio.

Wordt vervolgd.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.