De geschiedenis van het stripverhaal

0
290

Gert-Jan van Oosten is schrijver en podcaster, en bovendien groot fan van het stripverhaal. Samen met Kenny Rubenis en Roderick Leeuwenhart heeft hij de Podcast Geekers op je Speakers. Hij is een van de mede oprichters geweest van Drop Comics, een kleine stripuitgeverij van eigen werk zoals ACE en Sanguis. Als stripliefhebber heeft hij al behoorlijk wat comics en strips versleten en blijft hij gefascineerd door de wereld erom. Voor FantasyWereld duikt hij daarom in de geschiedenis van het stripverhaal.

 

Grotschilderingen en banderollen

Het beeldverhaal is een van de oudste vormen van communiceren en kunst. Wie kent tegenwoordig niet de striphelden als Superman, Spider-Man en Suske & Wiske? En je hoeft ook niet ver te zoeken om mensen tegen te komen die de naam van de stripheld Rick Grimes kennen. Toegegeven, de kans is groot dat ze niet weten dat hij een stripheld is uit de Walking Dead-comic waar de tv-serie op is gebaseerd, maar door de tv-serie kennen ze toch zijn naam. In een tijd waarin veel strips verfilmd worden, lijkt het mij leuk om in de geschiedenis van het beeldverhaal te duiken. Hoe zijn we hier gekomen? Was het iemand met visie, of heeft toeval een belangrijke rol gespeeld? Ik zal me daarom de komende tijd voor FantasyWereld onderdompelen in de wereld van het beeldverhaal. Ik wil weten hoe het beeldverhaal is ontstaan en hoe de comics, de Europese strip en de Manga zijn ontstaan. Om de reis te beginnen naar het ontstaan van het beeldverhaal moeten we behoorlijk ver terug in de tijd.

De eerste ‘tekenen’ van het beeldverhaal kennen we allemaal wel als de grotschilderingen van de mensen in de prehistorie. De Cro-Magnonmens was de eerste vroege moderne mens die tekening van dieren maakte in rotsen en grotten. Het oudste dierenportret is gevonden op het Indonesische eiland Sulawesi. Het gaat dan om een hertzwijn dat minstens 39.900 jaar geleden aangebracht zou zijn.

Het pictografische schrift werd rond 3300 voor Christus ontwikkeld. Oorspronkelijk zou het gebruikt zijn om aantallen aan te geven. Als men vier runderen wilde duiden, werden er vier koppen van runderen getekend.

Of wat te denken van de hiërogliefen die door de Egyptenaren werden gebruikt rond 3100 voor Christus. Het woord ‘hiëroglief’ komt van Hieros, wat heilig betekent, en van Glyphoi, wat groeven betekent. De Egyptenaren noemden het de ‘Goddelijke Woorden’ omdat ze geloofden dat de god Toth hen het schrift had gebracht. Hiërogliefen zijn pictogrammen die klanken uitdrukten.

Daarnaast kent men het fenomeen de banderol. Dit is een soort tekstballon die voor het eerst gebruikt werd rond 650 voor Christus in Mesoamerica (van Mexico tot aan Peru). Hij werd gebruikt om aan te geven dat iemand sprak of aan het zingen was.

De kunstvorm van het getekende ‘beeld’ ontwikkelde zich. En natuurlijk werd er met de kunst ook gecommuniceerd, maar minder op verhalende wijze. Alhoewel je af en toe voorbeelden ziet van dat men iets meer wilde vertellen dan alleen een mooie plaat.

Teufels Dudelsack

Een mooi voorbeeld hiervan is Erhard Schöns ‘Teufels Dubelsack’. Maarten Luther was in die tijd bezig met het hervormen van het geloof en op deze tekening zou te zien zijn dat de duivel via Maarten Luther zou spreken.  Het moge duidelijk zijn wat de bedoeling van deze prent zou moeten zijn.

Rond 1200 na Christus begon men in Europa met de banderol. Dit was een soort papieren sliert die te zien was op schilderijen. Daar konden stukken tekst op staan die gesproken konden worden, maar soms ook de naam van de persoon die op de prent getekend was.  Maar toen de tijd van het realisme in de kunst aanbrak, verdween grotendeels het gebruik van de banderol.

Voorbeeld van een banderol

Voor een ander leuk voorbeeld van een vroege vorm van het beeldverhaal wordt vaak verwezen naar het Tapijt van Bayeux. Het tapijt is een borduurwerk van 50 cm hoog en 70 meter lang! Het beeldt de slag bij Hastings uit in 1066, waar de koning van Frankrijk in een dag het leger van de koning van Engeland overwon. Het laat onder andere zien hoe de Fransen hun schepen inladen en op weg zijn naar Engeland. Leuk feitje: op het tapijt is zelfs de komeet Halley als afbeelding te zien, die gezien werd als voorteken.

Dit zijn allemaal voorlopers op datgene wat we vandaag de dag een strip noemen. Voor die geboorte wordt vaak verwezen naar 18 oktober 1896.  Daar zullen we het de volgende keer over hebben.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.