schrijfvragen

 

(juryleden van de Paul Harland Prijs geven antwoord op vragen waar schrijvers tegenaan lopen)

FantasyWereld en de Paul Harland Prijs hebben de handen ineen geslagen om de schrijvende lezers en lezende schrijvers alhier van interessante tips van de PHP juryleden te voorzien. De juryleden voor deze wedstrijd worden geselecteerd op hun kwaliteiten als schrijver, uitgever, redacteur of kennis van het genre. Zonder uitzondering zijn het kenners van fantasy, sciencefiction, horror en fantastiek, waar de (beginnende) schrijver veel van kan leren.

De eerste vraag die door de FantasyWereld-redactie opgesteld is, luidt als volgt:

 “Hoe kan ik de lezer aan het begin van mijn kortverhaal meteen in het verhaal trekken?”

Het begin van een kortverhaal moet uitnodigen om verder te lezen, maar hoe kun je dit het beste doen? Beginnen met een actievolle scene of een dialoog is een veelgehoorde oplossing, maar zijn er ook andere manieren? En in hoeverre moet ik personages, de situatie of de omgeving introduceren?

De respons van juryleden van de Paul Harland Prijs (edities 2011 t/m 2013) was dusdanig dat we er twee artikelen aan wijden. Dinsdag werd de vraag al beantwoord door Tais Teng, Floris Kleijne en Eisso Post (dit artikel kun je hier teruglezen). Vandaag is het de beurt aan Peter Schaap, Natalie Koch en Roelof Goudriaan. En wie weet komt er nog een extra post over dit onderwerp.

 


 


peterschaap
Peter Schaap

Schrijver van fantasyromans,  historische jeugdavonturen en kinderboeken en sporadisch  korte verhalen. In 1991 en 2011 was hij al eerder jurylid en nu in 2013 weer!

Lees veel meer over hem: www.peterschaap.nl

 

 

Actie of pittige dialoog in het begin kan helpen. Een spannende scène waarbij je geen tijd krijgt om je af te vragen wat er loos is. En voor je het weet ben je al naar binnen gesleept. Wat ook kan werken is een bizar uitgangspunt; iets wat niemand verwacht. Zo heb ik in een kort verhaal binnen een prehistorische fantasyroman de verteller laten beginnen met: `van alle dieren die de Aardmoeder heeft geschapen, is de hyena haar het liefst.’ Niet alleen roept dat bij de lezer een gevoel op van: hé, wat is dit? Het hielp mij ook het verhaal te verzinnen. Het was als het ware de knop voor mij om een verhaal uit de creatieve kosmos te plukken.

 

nataliekoch
Natalie Koch

Natalie Koch is auteur van de romans Streken (2006) en De sterren stil (2013), beide verschenen bij Querido, en de fantasytrilogie De verborgen universiteit, waarvan de eerste twee delen in 2011 en 2012 verschenen bij Querido-imprint Q. In 2011 was ze voorselecteur en in 2012 jurylid van de Paul Harland Prijs. www.nataliekoch.nl

Vooral voor korte verhalen geldt: begin ‘in medias res’. Geen inleiding, beschrijving van de situatie, hoofdpersoon of omgeving, maar val midden in de handeling; de introductie van de situatie en de hoofdpersoon kan gaandeweg, tijdens de gebeurtenissen, uitgewerkt worden. Je hoeft niet eens met een super-actierijke scène te beginnen; iedere handeling die vragen oproept bij de lezer is goed.

Wat ook werkt, is je hoofdpersoon vanaf de eerste regel met een ongemak, dilemma of conflict opzadelen. Dat hoeft ook niet meteen iets groots te zijn; het ongemak van bijvoorbeeld iemand die in de regen loopt en het water in zijn schoenen voelt sijpelen, is alom herkenbaar en betrekt de lezer direct bij het personage. Bovendien kan de lezer zich van alles gaan afvragen: waar gaat het personage naartoe? Waarom gaat hij niet schuilen tot de bui over is? Zijn die natte voeten de zoveelste irritatie op reis of voelt hij ze niet omdat aan het einde van de reis zijn geliefde wacht?

Dan heb je de lezer te pakken. Begin vooral niet met uitleggen, de situatie hoeft niet meteen helemaal duidelijk te zijn. Roep vragen op, maak nieuwsgierig, suggereer; de lezer kan zelf veel invullen.

 

roelofgoudriaan
Roelof Goudriaan

Roelof is uitgever van Verschijnsel (voorheen Babel), uitgeverij van fantasy, sciencefiction, horror en fantastiek. http://www.verschijnsel.net

Wat is het verschil tussen een verhaal en een taart?

Eén verschil is het volgende: je hebt veel meer vrijheid bij het maken van een verhaal. Proef eens welke ingrediënten er zoal verwerkt zijn in de volgende drie (Engelstalige) openingspassages:

– One beast and only one howls in the woods by night. The wolf is carnivore incarnate and he’s as cunning as he is ferocious; once he’s had a taste of flesh then nothing else will do. –

– The Nellie, a cruising yawl, swung to her anchor without a flutter of the sails, and was at rest. The flood had made, the wind was nearly calm, and being bound down the river, the only thing for it was to come to and wait for the turn of the tide.
The sea-reach of the Thames stretched before us like the beginning of an interminable waterway. In the offing the sea and the sky were welded together without a joint, and in the luminous space the tanned sails of the barges drifting up with the tide seemed to stand still in red clusters of canvas sharply peaked, with gleams of varnished sprits. –

– There were prodigies and portents enough, One-Eye says. We must blame ourselves for misinterpreting them. One-Eye’s handicap in no way impairs his marvelous hindsight. –

Wát een variatie in taalgebruik, complexiteit, onderwerpskeuze en gevoelswaarde! Toch zijn dit alle openingspassages die herlezen belonen. Angela Carter, Joseph Conrad en Glen Cook illustreren dat als je weet wát je wil vertellen, je enorme vrijheid hebt hóe je het wil vertellen.

Vrijheid is wel een verworvenheid die een schrijver serieus moet nemen (net zoals wij allemaal): half geslaagde openingspassages zijn er niet veel. Wees dus heel, heel kritisch bij het scheppen van het meme dat zich nestelt in jouw (ideale) lezer, en durf voorbij de geijkte recepten te kijken.

 

Mogelijk volgt er nog een blog over dit onderwerp, maar we gaan in elk geval verder, want de volgende vraag die door Fantasywereld gesteld wordt is:

Hoe kan ik in het beperkte woordenaantal van een kortverhaal toch informatie over mijn wereld plaatsen, zonder te verzanden in infodumps?
In mijn hoofd is mijn wereld tot in de details uitgewerkt en dat wil ik graag laten doorschemeren in mijn verhaal. Maar hoe kan ik de lezer interesseren voor mijn wereld en er over vertellen, zonder dat het afleidt van de plot?

Ook deze vraag wordt beantwoord door een aantal juryleden van de Paul Harland Prijs schrijfwedstrijd.


Reacties op: Hoe trek ik een lezer direct het verhaal in? (2)

Jouw mening:

Reactie op “Hoe trek ik een lezer direct het verhaal in? (2)

  1. Pingback: Schrijfvragen beantwoord op Fantasywereld (deel 1 en 2) | Paul Harland Prijs