Na het uitbrengen van De Ziener kreeg auteur Kevin Valgaeren nogal eens de vraag wat het genre “Gothic Novel” nou precies inhield. Voor Fantasy Wereld schrijft hij daarom een uitgebreide uitleg om die vraag voor eens en altijd te beantwoorden. In de gastblogreeks gaat hij in op de geschiedenis en de ontwikkelingen van het genre en de impact die het op hem had bij het schrijven van De Ziener.  In deel 1 van de reeks gaat Kevin in op het allereerste begin van de Gothic Novel.


Gastblog: Kevin Valgaeren over de oorsprong van de Gothic Novel 1


De Ziener werd op de markt gebracht als een Gothic Novel, en hoewel die woorden bij sommigen vaag een belletje doen rinkelen, kreeg ik aanvankelijk steeds dezelfde vraag te horen: wat is een Gothic Novel? Toen de redactie van Fantasy Wereld mij enige tijd geleden vroeg om in enkele columns iets te schrijven over het genre, antwoordde ik dan ook meteen instemmend. Mijn voorstel was om in enkele blogs, waarvan deze de eerste is, dieper in te gaan op de inhoud, de geschiedenis en het statuut van het genre, om te besluiten met een verslag over de impact dat de Gothic op mij en De Ziener heeft gehad.

Nu ik terugkijk op wat ik reeds heb geschreven, moet ik bekennen dat de tekst die hieronder volgt enigszins uit de hand is gelopen. De drie blogs, waarover we het in het begin eens waren, zijn uitgegroeid tot een heus essay. Niet meteen het ideale medium om in stukken te hakken en op te delen in verschillende columns ― het zullen er wel meer dan drie worden ― maar het kwaad is helaas reeds geschied. Voor iedereen die hier niet op zat te wachten, wil ik mij alvast verontschuldigen. Het academische bloed kruipt echter waar het niet gaan kan, dus, als u zich, Lieve Lezer, liever met andere dingen bezighoudt dan met het lezen van mijn opstel, dan heb ik daar alle respect voor. Ik kan niet beloven dat ik het nooit meer zal doen, maar ik zal in ieder geval trachten om het schrijven van lange verhandelingen in de toekomst tot een minimum te herleiden.

Let wel, het is zelfs binnen het bestek van een essay onmogelijk om in detail te treden over een onderwerp waar reeds hele bibliotheken over zijn geschreven. Ik zal mij dus moeten beperken tot een bijzonder beknopt overzicht van de Gothic, waarin ik een hoop belangrijke schrijvers en nuances onbesproken zal laten. Ook hiervoor alvast mijn excuses. Voor de mensen die alsnog op zoek zijn naar interessant en uitgebreid leesvoer over de Gothic Novel zal ik hier en daar een belangrijk werk suggereren dat het lezen meer dan waard is. Ik kan al beginnen met de volgende teksten aan te raden die ik zelf nog regelmatig raadpleeg en die veel wijsheid en informatie bevatten. Ten eerste is er ‘Supernatural Horror in Literature’ van H.P. Lovecraft dat aanvangt met de gevleugelde woorden: “The oldest and strongest emotion of mankind is fear, and the oldest and strongest kind of fear is fear of the unknown.” Lovecraft was een pionier van de moderne horror, dat hij graag wist te combineren met science-fiction elementen, maar hij liet zich vooral inspireren door de klassieke Gothic Novel. Lovecraft schreef een eerste versie van zijn essay in 1927, maar vulde het tussen 1933 en 1935 verder aan. Ten tweede is er het standaardwerk The Cambridge Companion to Gothic Fiction, een reeks verhandelingen onder redactie van Jerrold E. Hogle en uitgegeven ― uiteraard ― door Cambridge University Press in 2002. De laatste is verkrijgbaar in de boekhandel, de eerste is gratis ter beschikking op het internet.

Maar goed, hieronder dus mijn bescheiden bijdrage over het onderwerp. Ik hoop dat ik de geïnteresseerden mag boeien.

The Castle of Otranto

Het begon allemaal bij de Brit Horace Walpole, zoon van de Prime Minister, die in 1764 The Castle of Otranto publiceerde. Walpole was een rijke excentriekeling, een pre-romanticus die gek was op het Europese verleden en een verwoed verzamelaar was van antieke objecten. The Castle of Otranto was een bescheiden succes en in de tweede druk kreeg het verhaal de ondertitel A Gothic Story mee. De ingrediënten van de eerste stroming Gothic Novels ― die eindigt in het tweede decennium van de negentiende eeuw ― waren reeds allemaal aanwezig in Walpole’s roman. Een kasteel in een ver, zuiders land, een tiran van een landheer, een knappe jongeling van goede inborst en, natuurlijk, een jonge deerne die bij nachte door de verduisterde gangen van het bouwvallige kasteel dwaalt, op de vlucht voor bovennatuurlijke verschijnselen, zoals een tot leven gekomen harnas. Een ander getrouw ingrediënt dat bij Walpole reeds aanwezig was en in latere Gothic Novels verder werd uitgewerkt, is de problematiek van incest. Erg belangrijk is echter dat het bovennatuurlijke aspect al vanaf Walpole niet vrijblijvend is. Het bovennatuurlijke in de Gothic Novel functioneert steeds als een allegorie die verwijst naar een reële angst die bij de personages of bij de lezer heerst. In The Castle of Otranto verbeeldde het bovennatuurlijke de ondergang van de hoofse waarden en de besmetting van de adellijke bloedlijn. Vandaar ook de incest, want de tiran des huizes loopt in het verhaal achter zijn dochter aan, omdat zijn vrouw hem niet langer een mannelijke opvolger kan schenken.

De naam ‘Gothic’ refereert dan weer naar de Middeleeuwse bouwstijl van kerken en kastelen, vanwege het feit dat dat meestel de decors van de eerste Gothic Novels waren. Het spookhuis, zoals wij dat nu kennen, werd pas later in de negentiende eeuw geïntroduceerd. Walpole was dol op de gotiek en kocht in 1747 een indrukwekkende villa net buiten Londen, die hij Strawberry Hill doopte en volledig liet ombouwen tot een middeleeuws kasteel. Daarmee was hij een trendsetter in Europa, dat sinds de romantiek zwichtte voor alles wat middeleeuws was. Walpole was de pionier van de neogotiek: een bouwstijl die heel de negentiende eeuw in de ban hield en waarvan men vandaag nog steeds de sporen kan zien. Bijvoorbeeld, als u zich altijd al afgevraagd heeft waarom die oude gevangenissen bij ons er altijd als gigantische kastelen uitzien waar koning Arthur nog in gewoond zou kunnen hebben, dan weet u nu waarom dat zo is.

Van de landerijen rond Strawberry Hill schiet vandaag niet veel meer over, maar de villa/het kasteel van Walpole werd enkele jaren geleden volledig gerenoveerd en men kan het nog steeds bezoeken. De officiële site ervan is http://www.strawberryhillhouse.org.uk/


Walpole Castle. Bron

Lees verder over de oorsprong van de Gothic Novel in deel 2 >




Reacties op: Gastblog: Kevin Valgaeren over de oorsprong van de Gothic Novel 1