Joker, grimmig beeld van psychopatische clown

0
0

Voor liefhebbers van stripverfilmingen zijn het gouden tijden met de grote blockbusters (en series) die er allemaal uitkomen. Hoewel er qua insteek aardig wat variatie is, blijft het concept van een stripverfilming vaak vrij eenduidig. Actie en spectaculaire visuele effecten voeren grotendeels de boventoon. Maar toen kwam daar Joker, geen superheldenfilm zoals we gewend zijn, maar een grimmige karakterstudie van een gestoorde, getraumatiseerde en in zichzelf gekeerde ‘clown’ in Gotham. Regisseur Todd Philips won met de film op het filmfestival van Venetië zelfs de Gouden Leeuw, een unicum in de geschiedenis van de stripverfilmingen.

Wie is Joker?

De schurk Joker uit de Batmanstrips is altijd al een geval apart geweest. Hij dook op in twee verhalen in het eerste nummer van de Batman comic, in 1940. In het tweede ervan zou hij sterven, maar de redacteur Whitney Ellsworth verhinderde dit. Hierop groeide de Joker langzaam uit tot de aartsvijand van Batman. Nadat strips in de jaren vijftig en zestig kindvriendelijker werden gemaakt, veranderde de Joker in een wat speelser figuur die eigenlijk een grote lastpak was. Na de meer realistische strips eind jaren zestig gingen de strips van Batman weer de oorspronkelijke, duistere kant op. De Joker keerde in 1973 weer terug als een krankzinnige, moordzuchtige man.

Het personage is al door vele acteurs is gespeeld en het inleven in de psyche van de Joker kan bij de acteur in kwestie diep in de ziel grijpen. De donkere kant die in iedereen zit wordt duidelijk aangesproken. Zo vertolkte Heath Ledger hem in Christopher Nolans The Dark Knight en won met zijn acteerwerk de eerste posthuum uitgereikte Oscar. Ledger overleedt namelijk nog voor de film werd uitgebracht, aan de gevolgen van een overdosis drugs en medicijnen. Ledger had zich wekenlang opgesloten en schreef een dagboek vol wreedheden in voorbereiding op zijn personage en was in mentaal opzicht in slechte staat toen de filmopnamen erop zaten. Ook Jared Leto, die de rol vertolkte van de Joker in Suïcide Squad, vertoonde tijdens het filmen vreemd gedrag. Om zijn tegenspelers duidelijk te maken dat het hem menens was, stuurde hij hen gebruikte condooms, kogels, levende ratten en anale seksspeeltjes op.

Prestatie

Ditmaal is het Joaquin Phoenix die zich inleeft in Joker en hij levert een fenomenale acteerprestatie. Hij kruipt in de huid van de eenzame Arthur Fleck die een karige boterham verdient door zichzelf als clown te verhuren. Phoenix draagt de film vooral in zijn eentje en dat komt voornamelijk door de bloedserieuze insteek van de acteur. Hij is zo mager dat je zijn botten kunt tellen en het resultaat is een man die niet alleen fysiek een uitgehongerde indruk maakt, maar ook psychisch totaal uitgeput is.

Tijdens de film komen we iets te weten over Arthur, zoals dat hij opgenomen is geweest en veel verschillende medicijnen slikte. Hij woont bij zijn fragiele moeder (Frances Conroy) in en snakt naar een vaderfiguur, die hij denkt te zien in een televisieberoemdheid (Robert de Niro). Hij droomt verder van zijn buurvrouw (Zazie Beetz) en fantaseert over een carrière als stand-up comedian. Alles wat Arthur oppakt is echter gedoemd te mislukken, of komt niet eens van de grond.

Of de lachsalvo’s nu horen bij zijn clownsact of bij een psychische aandoening wordt niet duidelijk voor de kijker. Wellicht verbergt hij hiermee gewoon zijn pijn. Gotham City is begin jaren 80 een wrede, verdeelde samenleving waar wapens vrij in omloop zijn en waar bezuinigingen hard inhakken op de geestelijke gezondheidszorg. Het is deze wereld waarin Arthur moet leven. Hij gaat ten onder en komt boven als Joker, schietend en dansend in een clownskostuum.

Conclusie

Ik vind dit een meesterlijke vertolking van het personage van de Joker, ook al is het grimmige realisme in de film niet de standaard weergave van een stripfiguur. Phoenix kruipt bij je onder de huid, en maakt zo samen met de regisseur Todd Philips een donker drama met enkele gewelddadige uitspattingen over een sociale outcast die al bizar is van zichzelf en alleen nog maar gekker en gestoorder wordt. Een man in de marge die hunkert naar verbinding en ernaar verlangt gezien te worden. Heftig, maar mooi om te zien dat stripverfilmingen ook van de gebaande paden durven af te wijken.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.