Het Kerkhof – Neil Gaiman

0
20

Omslag Het Kerkhof

De omgeving waarin je als kind opgroeit, schijnt veel uit te maken voor je persoonlijke ontwikkeling. Het zou bijvoorbeeld best kunnen dat Pippi Langkous een stuk minder eigenzinnig was geweest als ze haar eerste jaren in een gewoon gezin had doorgebracht, in plaats van bij haar vader de piratenkoning. En wat zou er van Mowgli zijn geworden als hij door mensen in plaats van wolven was opgevoed? Toch kan het altijd nog een tikje vreemder. Er zijn genoeg verhalen over kinderen die op ongebruikelijke plekken opgroeien, maar Nim, uit Het kerkhof van Neil Gaiman, spant voor mij de kroon. Sterker nog: Gaiman heeft de originele verhalen over Mowgli van Rudyard Kipling zelfs als inspiratiebron gebruikt.

Over leven, overleven en de dood
Het scheelde niet veel, of een bijzonder eigenwijze dreumes was net als de rest van zijn familie in zijn slaap vermoord. Door een gelukkig toeval, zijn nieuwsgierige aard en een openstaande deur weet hij echter ternauwernood aan de man Jack en zijn scherpe mes te ontsnappen. In het holst van de nacht wandelt het kind de straat uit, regelrecht naar het grote, eeuwenoude kerkhof van het stadje…

Je zou zeggen dat dit de situatie amper verbetert, maar de bewoners van de begraafplaats bieden hem een warm welkom. Silas, een vampierachtig wezen, wordt benoemd tot zijn voogd en het echtpaar Owens (bij leven en dood al tweehonderdvijftig jaar getrouwd) adopteert de jongen graag. Hij krijgt de naam ‘Niemand Owens’, oftewel Nim, en wordt benoemd tot de enige levende Ereburger van het kerkhof. Al snel weet Nim niet beter of de begraafplaats is zijn thuis, maar is een leven tussen de geesten wel echt geschikt voor een opgroeiende jongen? En zou de man Jack zijn prooi zomaar zijn vergeten…?

De dingen zijn zoals ze zijn
Met Het kerkhof  heeft Gaiman weer een sprankelend, origineel meesterwerkje afgeleverd. Een eeuwenoude begraafplaats lijkt geen goede plek te zijn voor een jong kind, maar dankzij de avonturen van de stoïcijnse, eigenwijze Nim krijg je als lezer bijna zin om er zelf te gaan wonen – ware het niet dat de meeste mensen de ter plaatse begraven Romeinen, Middeleeuwers en Victorianen niet kunnen zien, laat staan met hen praten.

Het kerkhof maakt een vliegende start met de moord op Nims familie, maar krijgt vervolgens grotendeels de opbouw van een ‘normaal’ voorlees-kinderboek. In het ene hoofdstuk maakt Nim een menselijk vriendinnetje; in het andere komt hij in de problemen als hij vriendschap sluit met een heks. Deze opbouw met verschillende mini-avonturen doet denken aan bijvoorbeeld Pippi Langkousof De grote boze heks, ware het niet dat Nim zich in een eigenlijk veel grimmigere setting bevindt.

Niet dat Nim last heeft van zijn contact met de doden of zijn naargeestige omgeving. Hij staat niet echt stil bij de absurditeit van zijn situatie, want dit is de wereld zoals hij hem kent. Het is zoals het is en zo presenteert Gaiman het ook: de dingen worden niet verfraaid of in hokjes geduwd. Silas wordt bijvoorbeeld nooit daadwerkelijk een vampier genoemd, maar voor de lezer wijzen er wel verdraaid veel hints in die richting. En Nim realiseert zich niet dat een begraafplaats eigenlijk ‘eng’ wordt gevonden, maar heeft goed contact met de vele geesten op het kerkhof.

Gaiman maakt knap gebruik van oude klassiekers en voert een aantal bijzonder sympathieke personages ten tonele, maar tegelijkertijd maakt de afwezigheid van duidelijke definities het boek soms wat raadselachtig. Is Silas eigenlijk wel echt een vampier? Wat is de man Jack voor figuur en waarom wil hij Nim vermoorden? Hoe zit het met de oude Keltische grafheuvel in het midden van de begraafplaats? De auteur laat hier veel vragen onbeantwoord, of laat in ieder geval meerdere interpretaties open staan. Dat is enerzijds passend voor zijn hokjesloze stijl, maar aan de andere kant blijft hierdoor wel een hoop ‘waarom’ over – zeker voor de jongere lezer en bij de ontknoping van het verhaal. Daarnaast komt de vijfjarige Nim soms wel erg wereldwijs over, maar aan de andere kant: de meeste kinderen groeien ook niet op tussen de geesten of krijgen les in vervagen en door muren lopen.

Overigens wordt elk hoofdstuk begeleidt door een paginagrote, soms aardig griezelige illustratie. De afbeeldingen staan op de eerste pagina van het nieuwe hoofdstuk en zijn meestal dusdanig intrigerend dat het moeilijk is om het boek weg te leggen, ondanks de mooie, per hoofdstuk afgeronde avonturen van Nim. Gaimans schrijfstijl is als vanouds pakkend, beeldend en van de nodige humor voorzien.

Conclusie
Het kerkhof is opnieuw een pareltje van Neil Gaiman. De raadselachtige belevenissen van de jonge Nim, die opgroeit als enige levende Ereburger op een kerkhof vol geesten, zijn origineel, aansprekend en fantasievol. Het enige minpuntje is de manier waarop Gaiman een aantal vragen onbeantwoord laat, door vooral op Nim en zijn kennis te focussen. Dat wat Nim niet weet, blijft dus meestal ook voor de lezer onbekend. Dit maakt Het kerkhof voor mij net iets minder sterk dan Coraline, maar het is desondanks een absolute aanrader: ook voor volwassenen en al helemaal voor Tim Burton-fans. Ik overweeg op dit moment nog om zelf ook naar een begraafplaats te verhuizen.




Het Kerkhof

Neil Gaiman | Luitingh-Sijthoff | 2008
Originele titel: The Graveyard Book

Het scheelde niet veel, of een bijzonder eigenwijze dreumes was net als de rest van zijn familie in zijn slaap vermoord. Door een gelukkig toeval, zijn nieuwsgierige aard en een openstaande deur weet hij echter ternauwernood aan de man Jack en zijn scherpe mes te ontsnappen. In het holst van de nacht wandelt het kind de straat uit, regelrecht naar het grote, eeuwenoude kerkhof van het stadje…

Je zou zeggen dat dit de situatie amper verbetert, maar de bewoners van de begraafplaats bieden hem een warm welkom. Silas, een vampierachtig wezen, wordt benoemd tot zijn voogd en het echtpaar Owens (bij leven en dood al tweehonderdvijftig jaar getrouwd) adopteert de jongen graag. Hij krijgt de naam ‘Niemand Owens’, oftewel Nim, en wordt benoemd tot de enige levende Ereburger van het kerkhof. Al snel weet Nim niet beter of de begraafplaats is zijn thuis, maar is een leven tussen de geesten wel echt geschikt voor een opgroeiende jongen? En zou de man Jack zijn prooi zomaar zijn vergeten…?

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here