De Mythe van Mellifara – Roos Boum

0
14

Omslag De Mythe van Mellifara

“Wanneer de bijen uitsterven, volgt de mensheid binnen vier jaar.”* Met die bewering, en het geëngageerde verhaal van honingbij Mellifera, wil Roos Boum (1963) ons aan het denken zetten.

De mythe van Mellifera gaat over de honingbij (lat. Apis Mellifera) Mellifera, of Mell, die het vertikt om zoals normale bijen te sterven binnen zes weken. Zij is “anders” en wil zich niet aanpassen aan de georganiseerde, haast communistische samenleving van de gewone bijen. Al snel komt het opstandige bijtje meer “anderen” tegen en met hen besluit zij haar droom na te jagen: het stichten van een bijenstad met enkel “andere” bijen. Mell maakt met haar vriend Nasanov en vriendin Apisa een tweedeling in de bijen: Gnari (“wetende” andere of andersdoende bijen) en Ignorantia (niet-wetende bijen). Ondanks een sterke wil en een grote berg motivatie gaat de droom echter niet zonder horten of stoten in vervulling. Een spannend verhaal, met een antwoord op het actuele ‘bijensterfteprobleem’, is het resultaat.

Plaatsing
“Dit boek draag ik op aan iedereen die een steentje bijdraagt aan een beter milieu”, schrijft Roos Boum voor in het boek. Ellessy geeft het boek uit als een “spannend, verrassende eco-roman” en hoewel het niet specifiek in het boek, op de site van de uitgeverij of bij verscheidene online verkooppunten als jeugdliteratuur wordt aangegeven (bij sommige verkooppunten wordt zelfs vermeld dat het boek voor “volwassen” geschreven is), in de reclamefolder van de uitgeverij en in de communicatie met Fantasy Wereld werd benadrukt dat het gaat om een roman voor veertien jaar en ouder. Een proeflezer van het boek, die in het dankwoord genoemd wordt, is tevens veertien jaar ten tijde van het proeflezen. De doelgroep en de tegemoetkoming daaraan is dan ook mijn grootste kritiekpunt. Sommige passages in de roman zijn erg kinderlijk geschreven, met overdadige uitweidingen over zaken die mijns inziens menig veertienjarige wel weet. Ook vertellen de bijen soms dingen aan elkaar die voor een bij logisch zouden moeten zijn, of waarop snauwerig wordt geantwoord dat degene tegen wie gesproken wordt dat al lang weet. Dit terwijl het verhaal op andere punten (ondanks ondersteuning van een bijgevoegd glossarium) juist weer vrij ingewikkeld is. Het gaat dan met name over de gedachtegangen van de bijen en verwijzingen naar gebeurtenissen in het echte leven of andere verhalen, niet zozeer over het taalgebruik. Wel kwam ik af en toe ofwel foutief óf speels gebruikt spreekwoorden tegen, zonder dat het duidelijk werd welke van de twee gevallen aan de hand was. Al met al moet gezegd worden dat het taalgebruik soepel is en eenvoudig weg leest. Ik kon mij alleen soms storen aan de wisselende voor ogen gestelde doelgroep.

Ook is het de vraag of De mythe van Mellifera wel geschikt is voor een site als FantasyWereld. De fantastische elementen in het boek zijn niet overduidelijk aanwezig, maar er speelt wel een groot mysterie. De gnari (wetende bijen) hebben hun kennis op een totaal onbekende manier verkregen. Dat is een interessante vraag die een lezer bezig kan houden tijdens het lezen en mij ook geboeid heeft. Het perspectief vanuit een insect is interessant, maar dit is wel zo letterlijk mogelijk gedaan. Gezien de breedte waar FantasyWereld naar streeft is het verdedigbaar dat een verhaal als De mythe van Mellifera hier verschijnt.

Personages en plot
Mellifera is een moeilijk karakter, die in het begin snel affiniteit wint, maar voor wie ik later steeds minder waardering kreeg. Het bijtje lijkt lui, opstandig, koppig en discrimineert bovendien de “minder slimme” bijen. Dit maakt haar natuurlijk een vrij compleet karakter, wat als goed gezien kan worden. Boum verklaard dit gedrag op het eind van het verhaal ook boven verwachting goed (met oog op spoilers zal ik hier niet noemen hoe).

De andere personages waren meer karakterschetsen dan uitgewerkte karakters. Ze verschilden van de mannelijke held, tot de oude naïeve vriendin, tot de onbetrouwbare feeks. Geen van de andere bijen heeft me werkelijk kunnen verbazen, zelfs de enkele twists die sommige bijen ondergaan vallen te voorspellen.

De plot is helder. Vanaf het begin is duidelijk wat er moet gebeuren en het verhaal kabbelt in positieve zin voort. De spanningsboog van hoofdstuk tot hoofdstuk staat goed gespannen. Het verbaasde me regelmatig dat ik nog een groot aantal bladzijden voor de boeg had terwijl ik dacht dat de bijtjes er bijna waren. De problemen die zich op hun weg voortdoen komen dus wél vrij onverwacht. Dat maakt het vermakelijk om door te lezen.

Een niet minder belangrijk element van het boek is de engagement waartoe het ons probeert te verleiden. Het verhaal van Mellifera maakt ons, mensen, duidelijk dat we beter met de natuur om moeten gaan. Weliswaar laat Boum elke populaire theorie waarom de actuele bijensterfte voorkomt terugkomen in het boek, deze overdadigheid geeft wel de ernst die zij in de situatie ziet weer. Mij zette het in ieder geval aan het denken. Misschien moest ik de bijenkorf die momenteel in de schuur staat maar eens ter beschikking stellen aan een volk?

Conclusie
De mythe van Mellifera is, ondanks enkele punten van kritiek, een vermakelijk verhaal die slaagt in haar doel: de mens aan het denken zetten. Hoewel het verhaal geen harde Fantasy, Horror of Science Fiction betreft, biedt het originele perspectief, het mysterie omtrent de kennis van Gnari-bijen en het mysterie van de ‘bijensterfte’ een vermakelijk ‘light’ fantasyverhaal.

* zou Einstein hebben beweerd aldus Boum.




De Mythe van Mellifera

Roos Boum | Ellessy | 2011

De honingbij Mellifera is niet van plan binnen zes weken te sterven zoals het hoort. Ze is anders dan de anderen; zi­j heeft een naam. Mell weigert op te gaan in de robotachtige massa van haar bijenvolk, waar iedereen vervangbaar is en overtolligen worden vermoord. Ze ontsnapt uit haar zwaarbewaakte stad. Een lugubere stad waar de macabere restanten van ingekapselde doden liggen. Na ontberingen waarbij ze zwaargewond raakt, sticht deze bij met haar lief Nasanov een eigen stad: Conscientia. Ze wordt geteisterd door nachtmerries die altijd eindigen in afgrijselijk sterven. Ze begrijpt dat het haar taak is, de bijen te behoeden voor uitsterven en gaat op zoek naar de in haar dromen beschreven raadselachtige stad…


Subgenres: , Trefwoorden: ,

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here