BoekenBoeken
Home Boeken Boekrecensies Arthurs val – J.R.R. Tolkien

Arthurs val – J.R.R. Tolkien

0
78

Omslag Arthurs val

Voor onze 400e recensie hebben we een werk gekozen van een icoon van de fantasy: J.R.R. Tolkien.  Zo’n tachtig jaar geleden begon deze Britse taalkundige aan het epische gedicht Arthurs Val, zijn eigen versie van de Arthurlegenden. Het is echter nooit voltooid, waarschijnlijk door de publicatie van De Hobbit. Nu, in 2013, heeft zijn zoon Christopher Tolkien uit J.R.R.’s losse papieren een zo volledig mogelijke versie van het gedicht samengesteld.

Een gedicht met een forse bijlage
Arthurs Val begint met J.R.R. Tolkiens gelijknamige gedicht in beginrijm. Koning Arthur is bezig met zijn laatste veldtocht, wanneer hij van Mordreds verraad hoort en terug moet keren om met hem de strijd aan te binden. Mordred zet ondertussen Guinevere onder druk om voor hem te kiezen en Lancelot bevindt zich in gedachten verzonken in zijn kasteel, piekerend of hij Arthur te hulp moet komen.

Daarnaast bevat het boek veel aanvullend materiaal. Christopher Tolkien plaatst het gedicht binnen de traditie van de Arthurlegenden, bespreekt de verbanden met De Silmarillion en analyseert de evolutie van het gedicht.

Literatuurgeschiedenis verkocht als verhaal
Het eerste dat opvalt aan de mooie uitgave van Arthurs Val is een rode sticker: “De nieuwe Tolkien!” staat er in grote blokletters. Op de achterflap staat een pakkende samenvatting van het gedicht en wat achtergrondinformatie. Daardoor is het niet vreemd om te verwachten dat Arthurs val op het vijf jaar eerder uitgebrachte De Kinderen van Húrin lijkt: een spannend stuk fictie, geschreven aan de hand van Tolkiens fragmenten en aantekeningen.

Deze presentatie is echter nogal misleidend. Het gedicht en de Nederlandse vertaling ervan zijn namelijk elk maar 37 pagina’s lang. In de pakweg 200 bladzijdes die daarop volgen, gaat ‘bezorger’ Christopher Tolkien tot in het kleinste detail in op de Arthurlegenden en bespreekt hij de stapels losse aantekeningen van zijn vader. Het boek is dus vooral non-fictie; meer Christopher dan J.R.R Tolkien. Het zou dus misschien passender zijn geweest om Christopher aan te duiden als ‘de nieuwe Tolkien’, in plaats van het boek.

Toch is het gedicht op zich zeker de moeite van het lezen waard. Het laat Tolkiens liefde voor taal zien, door de zeer perfectionistische manier waarop hij een subtiel verhaal vertelt in de ritmische patronen van de ‘Noordse’ allitererende versvorm. Eigenlijk zou je het bij het lezen hardop moeten voordragen. Maar ook de inhoud is erg interessant. Mordreds persoonlijkheid wordt veel verder uitgewerkt dan in de oorspronkelijke Arthurwerken en de liefde tussen Guinevere en Lancelot heeft een ander, misschien wel realistischer verloop.

Ook de Nederlandse vertaling is goed gelukt: die volgt nauw de betekenis van het oorspronkelijke gedicht zonder de vorm en het rijm van de tekst te verliezen. Doordat ze naast elkaar zijn afgedrukt, is het makkelijk om de Engelse en Nederlandse versies te vergelijken of om ze tijdens het lezen af te wisselen.

Over de verschillen met de oudere Arthurlegenden is veel te zeggen, maar het boek schiet daar iets te ver in door. Voor de fans van Midden-Aarde wordt gelukkig ook een verband gelegd met De Silmarillion, maar daarna volgt een analyse van de evolutie van het gedicht die waarschijnlijk maar weinig mensen echt zal interesseren, vanwege zijn specifieke gedetailleerdheid. Zoals Christopher Tolkien zelf al zegt: “Mijn weergave van deze geschiedenis, zoals ik die interpreteer, is dan ook tamelijk volledig (vollediger dan over het algemeen misschien wenselijk geacht zal worden en, wat onvermijdelijk is, niet op alle punten eenvoudig te volgen).” Je kunt je afvragen waarom dat dan toch zo gedaan is. De hoeveelheid werk en aandacht die hij aan het gedicht heeft besteed is bewonderenswaardig, maar waarschijnlijk was het beter geweest om dit boek in een wat handzamere versie uit te geven met een minder zware bijlage. Nu verdrinken de interessantste punten in een zee van details en is de schrijfstijl te ingewikkeld voor het brede publiek dat het boek lijkt te willen aanspreken.

Conclusie
Hoewel Arthurs Val wordt verkocht als fantasyverhaal, is het voor het grootste deel non-fictie. Voor lezers met belangstellig voor geschiedenis, de Arthurlegenden, taal of poëzie is dit een interessant boek, net als voor fans die meer over J.R.R. Tolkiens werkwijze willen weten of simpelweg hun verzameling compleet willen maken. Maar voor de gemiddelde fantasylezer zijn er een hoop betere alternatieven.

[product_page sku=”9789022566275″]

Arthurs val Boek omslag Arthurs val
J.R.R. Tolkien
9789022566275
Boekerij

GEEN REACTIES

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here